Bureaustoelen in alle merken in kleuren.

Ergonomische bureaustoel… what’s in a name?

Een “ergonomische” bureaustoel beantwoordt minimaal aan de Europese normering (EN 1335). Deze stoelen hebben volgende instelmogelijkheden: zithoogte, zitdiepte, armsteunen, hoogte lage rugsteun, zitvlak en rugleuning kunnen bewegen. Achter deze eigenschappen gaan een aantal ergonomische principes schuil.

Open heuphoek

Verschillende taken lokken verschillende houdingen uit. Lezen en schrijven gebeurt vooral voorwaarts, telefoneren en vergaderen achterwaarts. Typen blijkt voorwaarts en in een middenpositie te gebeuren. Beeldschermwerkers werken zo in totaal ongeveer de helft van de tijd voorwaarts zonder rugsteun, de andere helft gesteund tegen de rugleuning.

Een goede bureaustoel volgt de bewegingen van zijn gebruiker en moet dus over een bewegende zitting beschikken om voor al deze taken een goede zithouding toe te laten. De hoek tussen de rug en de bovenbenen moet namelijk steeds groter zijn dan 90°, een open heuphoek. In de achterwaartse positie maakt een rugleuning deze hoek mogelijk. Bij voorwaarts gerichte activiteiten moet het bekken iets hoger dan de knieën kunnen komen.

Uitgaan van één ideale houding, achterwaarts met de rug gesteund, is in praktijk is niet haalbaar omdat in de eerste plaats de taak de zithouding bepaalt en die is meer naar voor gericht.

Bewegingsmechanismen

Statisch in éénzelfde positie zitten zorgt voor een constante druk op tussenwervelschijven en rek op ligamenten. Onder het motto “de beste houding, is de volgende houding” zijn er daarom verschillende bewegende stoelen op de markt.

De oudste variant heeft een horizontale zitting waarbij de rugleuning naar achter kon veren (neigstoel). Omdat hierdoor schuifkrachten ontstaan, werden bureaustoelen met een synchroonmechanisme bedacht. Wanneer de rugleuning naar achter beweegt, zal de zitting in een vaste verhouding mee kantelen. Een ratio 2:1 betekent dus dat als de rugleuning 2° naar achter beweegt, dit voor de zitting 1° is. Voor de activiteiten in een achterwaartse of middenpositie is dit een goede oplossing.

Typen en schrijven gebeuren echter ook vaak voorwaarts. De zitting moet dus ook naar voor kunnen kantelen zodat een open heuphoek mogelijk is. Een kantelstoel laat dit toe. De zitting en rugleuning staan in een vaste hoek en het geheel kan naar voor of naar achter kantelen. Ook een multidynamische stoel biedt een oplossing. De zit en rug kunnen hier onafhankelijk van elkaar bewegen.

Daarnaast bestaan er ook nog bureaustoelen waarbij het zitvlak opgehangen is en continu beweging mogelijk is in alle richtingen.

Bewegingsmechanismen van bureaustoelen

Rugondersteuning

Een rugleuning is een goede zaak. Hoe verder deze naar achter kantelt, hoe lager de belasting op de rug zal zijn. Dit is vooral tot een hoek van 110°. De bewegende stoelen laten dit over het algemeen toe. Een ander belangrijk element is specifiek de lage rugsteun. Een bolle steun biedt het meeste ondersteuning aan de holle kromming van de lage rug. De hoogte van de rugleuning moet zo ingesteld worden dat de steun aan de lage rug goed zit.

De hoogte of grootte van de rugleuning verschilt ook vaak, maar deze is minder belangrijk. Een lage leuning laat de schouderbladen vrij zodat de armen veel bewegingsvrijheid hebben. Een middelhoge rugleuning tot aan de schouders biedt meer comfort. Een nek- of hoofdsteun hebben bij een bureaustoel weinig functionele meerwaarde.

Ook de armen worden best ondersteund zodat dit gewicht niet inwerkt op de rug. Naast voldoende ruimte op de werktafel, heeft een bureaustoel armsteunen nodig. De hoogte moet dan ingesteld kunnen worden. Om dicht genoeg te kunnen aanschuiven aan de tafel, zijn de armsteunen ook in de diepte regelbaar.

Omgeving

Zelfs de beste stoel verliest zijn voordelen wanneer de werktafel te laag staat of het beeldscherm te hoog. De omgeving moet mee aangepast zijn aan de individuele gebruiker. Ergonomie gaat dus verder dan alleen de stoel op zich, de hele omgeving speelt mee.

Een bureautafel staat best op ellebooghoogte. Om te schrijven is de optimale hoogte 3-5 cm hoger, bij het typen evenveel lager omwille van het toetsenbord. De bovenrand van het scherm staat op ooghoogte wanneer men recht voor zich uitkijkt. Werken met laptops en iPads vormen op dat vlak een aandachtspunt.

De opstelling van het beeldscherm is bovendien best haaks op het venster. Tegenlicht in de ogen of invallend licht op het scherm kan ook de zithouding aantasten.

Zitdrukverdeling

Een voldoende dik kussen vangt de drukkrachten op het zitvlak op. Dit geeft bij de huidige bureaustoelen geen problemen. Een verstelbare zitdiepte met een afgeronde voorkant kan onaangename druk in de kniekuil vermijden. Als richtlijn geldt daarom een vuist ruimte tussen de rand van de stoel en de knieholte.

Schuifkrachten zijn mogelijk bij het voorwaarts zitten onder open heuphoek. De bovenbenen hangen dan immers wat af. Doordat veel houdingsafwisseling mogelijk is, valt wel te betwijfelen of dit enig ongemak geeft.

Besluit

Een ergonomische bureaustoel is dus steeds in functie van de uit te voeren taken en in relatie tot de omgeving. Daarnaast moet men de stoel correct afstellen op de lichaamsmaten van de gebruiker. Bij de grote fabrikanten van bewegende bureaustoelen zijn er geen echt slechte bureaustoelen, maar ook niet dat er één de beste is. Het testen van enkele modellen geeft de meeste zekerheid.