Rolstoelkussen

Rolstoelkussens

Rolstoelkussens staan in voor een goede drukverdeling en een stabiele zithouding. Mensen in een rolstoel zitten langdurig in eenzelfde houding. Een ernstig probleem dat kan optreden is decubitus of doorzitwondes. Bij rolstoelgebruikers worden de huid en onderliggende weefsels immers vervormd door de druk- en schuifkrachten. Hierdoor worden de bloedvaatjes die zorgen voor de aanvoer van zuurstof samengedrukt. Wanneer dit zuurstoftekort te lang duurt, sterven cellen af en ontstaat decubitus. Regelmatig verzitten of zichzelf opduwen verminderen de druk. Ook een rolstoelkussen is belangrijk bij het voorkomen van deze zitproblemen.

Soorten rolstoelkussens

Luchtkussens verdelen de druk door een luchtlaag. Er zijn daarbij verschillende manier om deze luchtlaag te creëren: door een ballonsysteem (Roho®), luchtstroken (Repose®) of luchtzakjes (Vicair®). Deze kussens zijn ook verkrijgbaar met twee of vier compartimenten. Ze zijn licht en laten nog houdingscontrole toe.

Roho luchtkussen met ballonsysteem.Repose luchtkussen met luchtstroken.Vicair luchtkussen met luchtzakjes of pakketjes. De vier compartimenten kunnen afzonderlijk opgevuld worden.

Gelkussens bestaan uit een zak gel ofwel uit een voorgevormde basis uit hardschuim waarop dan gelzakken bevestigd worden (Jay®). Men ook bijkomende dijsteunen of abductieklossen toevoegen om een stabiele en correcte positie van bekken en benen te bekomen.

Rolstoelkussens uit gel

Waterkussens komen niet meer veel voor. Ze bieden weinig stabiliteit en geven problemen bij het uitvoeren van transfers. Beter zijn de combinaties met schuim of lucht voor rolstoelkussens.

Schuimkussens of vaste kussens bestaan in veel variaties. Basis zijn deze uit één stuk polyurethaanschuim of latex van eenzelfde densiteit. Door uitsparingen in de toplaag kan deze zich makkelijk aanpassen aan de lichaamsvormen. Schuimkussens uit meerdere horizontale lagen hebben op een harde basis als toplaag een zachter polyurethaanschuim. Andere varianten zijn verticale lagen of een honinggraatstructuur (Stimulite®) van verschillende densiteiten. Er is zelfs een combinatie mogelijk met lucht (Varilite®). Een ander gekend materiaal is viscoelastisch schuim of traagschuim (Tempur®). Onder invloed van de belasting vervormt dit langzaam en volgt zo perfect de lichaamscontouren.

Stimulite honinggraatkussen.     Tempur als drukverdelend materiaal voor rolstoelkussens

Drukverdelende eigenschappen

Er is geen enkel materiaal dat optimaal is voor iedereen. Gemiddeld gezien geeft een Roho luchtkussen een betere zitdrukverdeling dan een gelkussen, dat op zijn beurt beter scoort dan een schuimkussen. De zithouding heeft eveneens zijn invloed op de drukkrachten. Naar voor leunen werkt drukverlagend, naar één zijde leunen juist verhogend. Ook hier compenseert een Roho kussen beter de nadelige effecten van de zitpositie ten opzichte van een schuimkussen. Toch zijn er grote verschillen tussen de personen onderling, wat steeds een individuele oplossing noodzakelijk maakt. Een vergelijking met Tempur kussens is nog niet gebeurd. Deze worden nochtans veel verkocht omwille van hun goede prijs/kwaliteitverhouding.

Schokabsorptievermogen

Tijdens het rijden met een rolstoel werken er ook trillingen en schokken in op het lichaam. Hier speelt het kussen ook een absorberende rol. Opvallend is dat Roho op dit vlak heel wat minder scoort. Varilite kussens, een combinatie van lucht en schuim en Pindot, een schuimkussen, komen als beste uit het onderzoek.

Varilite Solo: rolstoekussens uit gelaagd schuimkussen en lucht.     Pindot zitkussen, één gecontourd stuk schuim met dezelfde densiteit.

Warmte- en vochtregulatie

Een rolstoelkussen waarop je de hele dag zit, moet een goed warmte- en vochtregulatie hebben. Vocht tussen het kussen en het zitvlak kan de huid verweken en zo de kans op decubitus verhogen. Schuim werkt eerder isolerend omwille van zijn gesloten celstructuur. Via perforaties worden wel ventilatiekanalen gecreëerd. Hierdoor kan lucht circuleren en vocht verdampen. Honingraatkussens benutten dit optimaal. De hoes is meestal ook ademend en waterafstotend. Ook luchtkussens hebben door hun vorm luchtzones. Gel en waterkussens zullen warmte aan het lichaam onttrekken en zorgen zo voor een koele zit. Ze kunnen wel gaan lekken.