RSI – Repetitive strain injury

RSI is een verzamelnaam voor pijnklachten aan de bovenste ledematen ten gevolge van overbelasting. De oorzaken kunnen zijn:

  • herhaalde kleine handbewegingen
  • langdurige statische onnatuurlijke houdingen van de armen

Typische beroepen waar RSI meer voorkomt dan gemiddeld zijn kappers, muzikanten, beeldschermwerkers, bandwerkers,…. De gezondheidszorg, de bouw en de industrie zijn koplopers.

RSI: onbekend is onbemind?

De term “RSI” is in België minder bekend en zal ook niet als medische diagnose gebruikt worden. Redenen hiervoor zijn:

  1. Het zijn vaak a-specifieke klachten aan arm, nek, schouder, elleboog, handen of pols. Dit wil zeggen dat de aandoeningen niet objectief aantoonbaar zijn. Een kleiner aantal gevallen kan wel aangetoond worden: pols- of schoudertendinitis (ontsteking), tenosynovitis de Quervain (ontsteking peesschede), Carpal Tunnel Syndroom (druk op mediaanzenuw),…
  2. De oorzaak van de overbelastingsklachten is multifactorieel, een combinatie van verschillende risicofactoren: op het werk, in de vrije tijd, persoonsgebonden en psychosociaal. Vermits er niet één oorzaak is, zal er ook niet één oplossing of behandeling voor bestaan. Dat maakt alles moeilijker “evidence based”.

RSI: hoe ontstaat het?

Werkgerelateerde pijn aan de bovenste ledematen of RSI heeft vaak te maken met spieren. Om de pijn te verklaren bestaan er vier hypothesen:

  1. De Cinderella hypothese vertrekt van de vaststelling dat een spier steeds eerst de kleine spiervezels aanspant om een kracht op te bouwen. Deze zullen ook pas als laatste terug ontspannen. Hierdoor kunnen deze kleine spiervezels overbelast raken, met degeneratieve veranderingen en pijn als gevolg.
  2. Accumulatie van Calcium is een andere hypothese. Doordat een spier zich langdurig aanspant zal steeds Ca vrijgezet worden. Deze opeenstapeling kan leiden tot structurele beschadiging van de spiervezel.
  3. Een verminderde spierdoorbloeding is gebaseerd op het feit dat een spier die zich opspant zijn eigen bloedvaatjes dichtknijpt. Hierdoor vermindert de doorbloeding en stapelen afvalstoffen zich op. Deze kunnen uiteindelijk leiden tot spierschade en pijn.
  4. Trigger points zijn hypergevoelige zones of knobbeltjes op kleine spiervezels. Bij een blijvende spiercontractie vermindert lokaal de doorbloeding. Druk op de sensorische zenuwen geeft de pijn.

Een combinatie van de verschillende hypothesen is het meest waarschijnlijk. Aangehouden spieractiviteit aan een lage intensiteit zorgt voor een selectieve activatie en aangehouden activatie van de trage spiervezels (type I vezels). Hierdoor ontstaat een druk in de spieren die de doorbloeding vermindert. Dit kan leiden tot een opstapeling van Calcium en andere spierweefselschade.

RSI als beroepsziekte?

Vanaf 2012 zijn enkele specifieke RSI klachten binnen het lijstsysteem van het Fonds van Beroepsziekten opgenomen. Als evaluatiemethode wordt de OCRA checklist gehanteerd. Deze risicoanalysetool beoordeelt de frequentie, kracht, herstel, houding, bijkomende factoren en werkduur. Het eindresultaat is een OCRA checklist score. Een score van 14,1 wordt als grens gebruikt om te bepalen of de klachten werkgerelateerd zijn of niet. Hiervoor werden de dossiers van het open systeem in de afgelopen jaren opnieuw geanalyseerd met de OCRA checklist. De criteria die gehanteerd zullen worden, zijn:
Schouders: Rotator Cuff tendinopathie

  • OCRA checklist score >14
  • Houdingsscore schouders >4 punten (25% werktijd op/boven schouderhoogte)
  • Minimum twee weken (10 werkdagen) blootstelling vereist
  • Typische beroepen: stukadoor, schilder, ruitenwasser, houthakker, mecanicien,…

Elleboog: Epicondylitis lateralis (tenniselleboog)

  • OCRA checklist score >14
  • Klachten treden op tijdens of onmiddelijk na de blootstelling
  • Typische beroepen: ijzervlechter, arbeider lopende band, cassière, inpakker,…

Duim: Tenosynovitis de Quervain

  • OCRA checklist score >14
  • Actieve abductie van de duim of radiale deviatie van de pols tegen weerstand, gedurende minstens 1/3de van de werktijd.
  • Minimum twee weken (10 werkdagen) blootstelling vereist
  • Typische beroepen: vleessnijder, uitbeender, stikster, metselaar, voeger,…

Springvinger / springduim

  • Krachtige, repeterende beweging van de duim en vingers (grijpbewegingen)
  • Meerdere malen per dag, tijdens of onmiddellijk na de blootstelling
  • Typische beroepen: scharen, snoeischaren

Het carpal tunnel syndroom en been- en gewrichtsaandoeningen van de bovenste ledematen veroorzaakt door mechanische trillingen waren reeds opgenomen in de lijst van beroepsziekten. Daarnaast bestaat er steeds een open systeem. De werknemer dient dan wel zelf een rechtstreeks en oorzakelijk verband met het werk aan te tonen.