Zitballen: pro's en contra's
De zitbal wordt vaak voorgesteld als alternatief voor een bureau- of
schoolstoel. Veel is er echter nog niet over onderzocht. Toch
trachten we hier enkele voor- en nadelen op een rijtje te
zetten.
Open
heuphoek
Zitballen
zijn verkrijgbaar in verschillende maten, van doorsnede 45
tot 75 cm. De juiste hoogte wordt zo gekozen dat het bekken
hoger komt dan de knieën, zodat de bovenbenen dus kunnen
afhangen. De hoek tussen rug en bovenbenen blijft zo groter
dan 90°, wat men een open heuphoek noemt. De intradiscale
druk, een maat voor rugbelasting, is wel ongeveer gelijk voor
een zitbal en een conventionele stoel (Wilke e.a. 2001).
Dynamisch
zitten
Het
grote voordeel van een zitbal ligt in zijn beweging. Hierdoor
zouden telkens kleine drukverschillen in de tussenwervelschijf
ontstaan, waardoor het voedingsmechanisme op gang wordt gehouden.
Soms ziet men stoppels onder de bal of een ring om de zitbal
op zijn plaats te houden. Deze schakelen de beweging echter
uit en dienen dus niet om op te zitten, enkel voor het opbergen
van de bal.
Rugondersteuning
Een
zitbal heeft normaal geen rugleuning. Constructies met een
lage rugsteun fixeren de bal waardoor helaas het dynamisch
zitten verloren gaat. Men kan dan wel eens uitrusten tegen
de rugleun. Na een hele dag werken of schoollopen kan men
namelijk verwachten dat de spieren vermoeid raken en geen
goede positie meer kunnen garanderen. De filosofie in de Scandinavische
landen echter was juist dat men de rugstabiliserende spieren
zou trainen door van kleinsaf aan op zo'n bal te zitten. Onderzoek
heeft dit nog niet echt hard kunnen maken. Bij schoolkinderen
werd na één jaar zitten op een zitbal een mogelijk
versterkend effect van buik- en rugspieren gesuggereerd. De
verschillen waren echter niet betekenisvol vergeleken met
kinderen die op een klassieke stoel zaten (Amstad e.a. 1992).
Omgeving
Voorgaande
maakt dus dat de zitbal geschikt is voor beperkte duur (twee
uur per dag zoals huiswerk, PC thuis,...) of ter afwisseling
van een gewone stoel. Hierbij moet men er zich wel van bewust
zijn dat men op een bal hoger zit. Dit betekent dus dat de
bureau of computertafel ook hoger moet zijn. Zoniet zal men
terug vooroverbuigen in de rug en de nek. Wanneer men afwisselt
met een klassieke stoel is al bijna een verstelbare tafel
nodig.
Zitdrukverdeling
Doordat
de bal gevuld is met lucht, zal de vorm van het achterwerk
goed gevolgd worden, wat een goede zitdrukverdeling oplevert.
Hier is wel een verschil tussen een oefenbal en een zitbal.
Het dikkere rubber van een zitbal zorgt ervoor dat de bal
heel geleidelijk aan afgaat wanneer het per ongeluk een scherp
voorwerp raakt. Toch een kwestie van veiligheid. Preventieadviseurs
vermelden ook soms de instabiliteit van een bal als gevaar.
Gewenning doet toch al heel wat...
Besluit
Een
zitbal is een goedkope en ergonomisch verantwoorde oplossing
wanneer hij slechts voor taken van beperkte duur gebruikt
wordt. Voorwaarde is wel dat de tafel mee aangepast wordt
in hoogte. Voor in een school kan een groter effect verwacht
worden van opleiding van leerkrachten (theoretisch en praktisch)
over het belang van preventie van lage rugpijn (Knusel &
Jelk 1994).
*
Wilke e.a. 2001 Intradiscal pressure together with anthropometric
data - a data set for the validation of models. Clin Biomech
16 (1): S111-S126.
*
Amstad e.a. 1992 Ball or chair as seating arrangement in the
classroom. A prospective study. Schweiz Med Wochenschr 122
(21): 811-6.
*
Knusel & Jelk 1994. Pezzi-balls and ergonomic furniture
in the classroom. Results of a prospective longitudinal study.
Schweiz Rundsch Med Prax 83 (14): 407-13.
bureaustoel
- busbestuurderzetel
-
fietszadel
- kappersfiets
- kniestoel
- rolstoelkussen
- schoolmeubilair
- schoolstoel
- treinzetel
-
vliegtuigzetel
-
zitballen
