Geldautomaat

Design for all

Definitie

Design for All betekent letterlijk “ontwerpen voor iedereen” of althans voor zoveel mogelijk mensen. Hierbij wordt ook rekening gehouden met mensen die beperkt zijn in een omgeving. Het doel is een ontwerp waar iedereen beter van wordt.

Wetgeving

In de Europese Richtlijn 2000/78/EG (2000) wordt in artikel 5 gesproken over “redelijke aanpassingen voor gehandicapten”. Dit houdt in dat de werkgever passende maatregelen moet nemen zodat een persoon met een handicap toegang heeft tot de arbeid, tenzij dit een onevenredige belasting vormt. In België werd dit begrip geïmplementeerd in de antidiscriminatiewet en dus verruimd tot buiten de arbeidssfeer. De samenleving moet haar gedrag aanpassen aan de mogelijkheden van een persoon met een handicap, tenzij die aanpassing onredelijke inspanningen vergt.

Begrip handicap

Handicap of beperking wordt echter niet meer vanuit een medische betekenis bekeken, maar vanuit zijn sociale context. De fysieke en/of mentale beperking van het individu is niet meer bepalend, maar wel de mate waarin de omgeving niet is aangepast aan de mogelijkheden of beperkingen van een persoon. Zo is niet alleen de rolstoelgebruiker die de trein wil opstappen “beperkt”, maar ook de moeder met een kinderwagen of de toerist met zijn valiezen. Gesproken taal wordt soms niet begrepen omdat men slechthorend is, er teveel omgevingslawaai is of men anderstalig is… In de filosofie van design for all is men dus “gehandicapt” wanneer men zich in een omgeving of situatie bevindt waarin men niet optimaal kan functioneren. Dit heeft ook zijn invloed op de manier waarop de ontwerper de problemen moet bekijken.

Ontwerpbenaderingen

Het medisch model leidde tot specifieke aanpassingen of hulpmiddelen voor gehandicapten. De vormgeving zette meestal die stigmatisering nog eens extra in de verf. Deze benadering van “treat-as-different” maakt nu meer plaats voor “treat-as-normal”. Volgens de filosofie van design for all, inclusive design of universal design ontwerpt men geen exclusieve oplossingen voor bijvoorbeeld rolstoelgebruikers, maar voor een zo groot mogelijke groep van mensen. Hiervoor moet men inzicht verwerven in de menselijke behoeften en mogelijkheden. Het is daarom aangewezen dat ontwerpers ook effectief samenwerken met de mensen, dit heet participatieve ergonomie. Gebruiksonderzoeken vinden plaats met kleine groepen mensen. Dit is kwalitatief onderzoek waarbij heel uitvoerig wordt ingegaan op alle aspecten die een rol spelen bij het gebruik van ruimtes. Het levert gegevens op met betrekking tot de ervaren (on)gemakken, die dan kunnen voorkomen worden in een nieuw ontwerp.