Klapschaat
- Figuurschaats - Schaatspakken
Het optimaal presteren is niet meer een zaak van de schaatser alleen.
Ook de wetenschap draagt zijn steentje bij. De evolutie van
de wereldrecords in het schaatsen kunnen duidelijk gerelateerd
worden aan deze toepassingen::
klapschaats
figuurschaats
schaatspakken
Klapschaats
De klapschaats heeft voor een ware revolutie gezorgd in het schaatsen.
Onder de bal van de voet bevindt zich een scharnier. Dit laat toe
dat de hiel loskomt van het schaatsijzer. Wanneer de schaats van het
ijs is gehaald, klapt het ijzer terug naar de schoen. Het oorspronkelijke
idee hierachter was dat men de enkel meer zou kunnen strekken en dus
beter uitduwen tijdens de afstoot. Dit bleek niet zo, maar het ware
voordeel heeft te maken met een betere hefboomwerking. Om een klassieke
schaats op te heffen van het ijs wordt de voet geroteerd over de voorste
punt van de schaats, zo’n 10 cm voor de voet. Bij de klapschaats ligt
het scharnierpunt onder de voet, wat een veel kleinere hefboom betekent
voor de kuitspier. Deze hoeft nu niet meer steeds die grote inspanning
te leveren. Door een efficiënter spiergebruik kan men dus langer harder
rijden. Alle wereldrecords werden met seconden verbeterd…
Figuurschaats
Onderzoekers aan de universiteit van Delaware hebben de traditionele
figuurschaats geredesigned. Het doel was om de plaag van overbelastingsletsels
aan de gewrichten bij competitieschaatsers tegen te gaan.
De nieuwe schaats heeft een scharnier in de bot zelf. Hierdoor kan
de voet meer gestrekt worden, wat de landing na een sprong
mee helpt dempen. Dit is het grote probleem met de traditionele
schaats. Door de vaste voetpositie is men gedwongen om te
landen op de vlakke schaats, wat een grote piekbelasting (tot
10x het lichaamsgewicht) betekent. Veelvuldige sprongen op
training en wedstrijd leiden zo vaak tot aanslepende kwetsuren.
Bij de nieuwe schaats kan men de voet strekken tijdens de sprong zodat
men landt op de voorvoet en daarna met de rest van de schaats.
De landingsduur is langer zodat de impact beter wordt geabsorbeerd,
ongeveer 20-30%. Dit is een groot verschil wanneer men dit
optelt voor alle sprongen…
Het bovenste deel van de schoen kan dus scharnieren, een flexibele
rubberen tong laat mee de beweging toe. Opdat de veters niet
in de enkels zouden snijden, zijn deze enkel onder het scharnier
aanwezig. Bovenaan gebeurt de sluiting met een gesp, vergelijkbaar
met skibotten.
Na enkele weken gewenning kan men de sprongen terug perfect beheersen.
Hoewel het niet oorspronkelijk de bedoeling was, lijkt de
prestatie ook te verbeteren voor bepaalde sprongen. In een
sport waar het draait om steeds hogere sprongen met steeds
meer pirouettes is dit mooi meegenomen…
Schaatspakken
Wrijving met het ijs vormt 20% van de weerstand die een schaatser ondervindt,
de resterende 80% komt van de luchtweerstand. Dit bracht Delftse
onderzoekers op het idee om ribbelstroken op het schaatspak
aan te brengen. Hierdoor blijft de luchtstroming langer en
beter tegen het been plakken. Het principe is vergelijkbaar
met een golfballetje waar de kuiltjes zorgen voor minder luchtweerstand
of de ruwere zones op een vliegtuigvleugel. Na metingen in
een windtunnel bleken de plakstroken op de onderbenen en het
hoofd minstens 5% minder weerstand te geven. De volgende stap
was een heel ribpak, Raps Airflow Suit, of
het haaienvinnenpak voor schaatsers. Het naadloze lycra pak
heeft ribbels van 0,1 tot 0,5mm diep en zo’n 5mm breed.
Deze moeten dus de turbulente luchtstroming omzetten in laminaire…
Nike Swift Skin Suit.
Nike had speciaal voor de Olympische Winterspelen van 2002 het Swift
Skin Suit ontwikkeld voor schaatsers. Zes verschillende
textiel worden op strategische plaatsen aangebracht om de
luchtweerstand te verminderen. De gladde stof aan rug, bovenbenen
en borst vermijdt dat er lucht kan gevangen blijven in de
plooien. De naden zijn volgens de richting van de luchtstroming
gestikt. Ruwere of geribde stroken aan de onderbenen en het
hoofd zorgen voor een snellere luchtpassage aan de voorarmen
wordt er dan weer een dunnere stof voorzien. Er waren verschillende
pakken voor de langebaanrijders en shorttrackers. Het sprinterspak
laat het minste lucht door en is het meest aërodynamisch.
De stayers kregen een meer ventilerende versie...
De vraag is nu waar de volgende evolutie ons naartoe zal leiden? De
weerstand tussen ijs en schaats biedt nog perspectieven. Voor
de moment is de schaats standaard 1,1mm breed. In functie
van het gewicht van de schaatser en de ronding van het ijzer
zijn hier misschien ook nog mogelijkheden…
sport
en ergonomie
-
zwemmen -
schaatsen
- fietsen
- tennis
