In het KB wordt de werkgever verplicht de dagelijkse 8 uur blootstelling te beoordelen. Dit kan aan de hand van meetresultaten of passende informatie en observatie van de werkmethode. Metingen zijn enkel verplicht indien de informatie tekort schiet of wanneer de preventieadviseur of het Comité dit vragen. Trillingen worden gemeten met een accelerometer die de versnellingen registreert. Als grens- en actiewaarden voor de metingen gelden onderstaande waarden. Ter informatie worden hier ook de comfortwaarden meegegeven:

	Grenswaarde	Actiewaarde	Ongemak
Hand-arm	5 m/s²	2,5 m/s²	1,0 m/s²
Globaal lichaam	1,15 m/s²	0,5 m/s²	0,32 m/s²

Bij het overschrijden van de actiewaarden moeten er maatregelen genomen worden ter voorkoming of vermindering van de blootstelling aan trillingen. Hieronder worden ook "ergonomische arbeidsmiddelen" genoemd, naast inrichting arbeidsplaats, passend werkschema, alternatieve werkmethoden,... Bij het overschrijden van actiewaarden kunnen er gezondheidsproblemen optreden. Trillingen boven de grenswaarden zijn onaanvaardbaar.

Accelerometer om hand-arm trillingen te meten. Pannenkoek of accelreometer om globale lichaamstrillingen te registreren.

Meten van hand-arm trillingen (links) en globale lichaamstrillingen met een accelerometer.

De manier waarop trillingen gemeten dienen te worden staat beschreven in de ISO norm 2631 voor globale lichaamstrilling en in de ISO 5349 voor hand-arm trilling. Enerzijds is het trillingsniveau van belang, anderzijds ook de blootstellingsduur. Deze kan uitgevoerd worden met behulp van video-analyse, cyclustijd of het bijhouden van een dagboek. De trillingen worden in de 3 richtingen gemeten voor beide handen, waarbij de hoogste waarde weerhouden wordt. Wanneer de activiteit geen 8 uur wordt uitgevoerd of er opeenvolgende taken met verschillende toestellen wordt uitgevoerd, dient de grenswaarde aangepast te worden. Een calculator is te vinden op:

Calculator hand-arm trillingen (.xls)

Calculator globale lichaamstrillingen (.xls)

Waneer de blootstelling varieert van dag tot dag, zoals bijvoorbeeld bij een elektricien, dan wordt een weekgemiddelde bepaald.

Richtwaarden trillingsniveaus

Volgens het BK dienen trillingen niet altijd gemeten te worden. Men kan zich beroepen op eerdere meetresultaten of andere informatie. Zo bestaan er verschillende sites die een database bijhouden van machines en de trillingen die ze teweeg brengen.

Database hand-arm trillingen

Database globale lichaamstrillingen

In onderstaande tabel worden ook richtwaarden gegeven voor enkele courant gebruikte voertuigen en handgereedschappen:

Voertuigen	m/s²	Handgereedschappen	m/s²
Laad en graafmachines	1,2	Bosmaaier	8
Wals	1,0	Motorkettingzaag	20
Dumper	1,6	Kettingzaag	4-8
Terrein heftruck	1,7	Boorhamer	14
Tractor	1,1	Polijstmachine	4
Heftruck	1,4	Klopboormachine	19
Vrachtwagen	0,8	Slagmoersleutel	8
Bestelwagen	0,6	Nietpistool	17
Torenkraan	0,5	Bikhamer	17
Trilplaat	0,7	Heggenschaar	6,3

Gezondheidseffecten

Elk lichaamsdeel heeft een voorkeursfrequentie waarop ze makkelijk en veel trillen. Deze frequenties dienen dus vermeden te worden. Enkele voorbeelden:

* handen : 30-50 Hz

* handgreep: 50 - 200 Hz

* wervelkolom: 10-12 Hz

Er wordt daarom een onderscheid gemaakt tussen hand-arm trilling en globale lichaamstrillingen. Schadelijke effecten tengevolge van trillingen aan de bovenste ledematen worden het "Hand-Arm Vibration Syndrome" (HAVS) genoemd. Laagfrequente trillingen hebben vooral impact op botten en gewrichten en kunnen leiden tot musculoskeletale aandoeningen zoals poly-artrose en letsels van de polsbeentjes. Hoge frequenties van vibraties werken meer in op de bloedvaten. De meest bekende stoornis van de bloedsomloop tengevolge van trilling (of koude) is het Raynaudfenomeen of witvinger. Dit berust op spasmen van de bloedvaten. Neurologische effecten van trillingen kunnen sensorische en motorische stoornissen zijn zoals doofheid en coördinatieverlies of onhandigheid.

Raynaud fenomeen of witvinger.

Globale lichaamstrillingen dragen bij tot het ontstaan van rugklachten. Mechanisch gezien treden er microtraumata op ter hoogte van de werveldekplaten, discus, ligamenten,... vooral in een gebogen of gedraaide houding. Het voedingsmechanisme van de discus vermindert en de microcirculatie (haarvaten) wordt verstoord. Discusdegeneratie, artrose en instabiliteit worden zo in de hand gewerkt.

Door het Fonds van Beroepsziektes worden dan ook "trillingsziekten" erkend:

1.605.01: Been- en gewrichtsaandoeningen bovenste ledematen (artrose)

1.605.02: Angioneurotische aandoeningen bovenste ledematen (Raynaud)

1.605.03: Geobjectiveerd raciculair syndroom (zenuwaantasting)

Overzicht - 3D SSPP - Accelerometer - EMG - Hartslag - HARM - KIM - MAC - Mainz Dortmunder Dosismodel - multiNIOSH - NIOSH - OCRA - OWAS - RULA - QEC - Snook - Strain Index

- Meest gelezen

Senioren GSM

Fiets op maat

Risicoanalyse

Bureaustoel

PC werkplek