Landschapskantoren leiden tot een kwart meer ziekteverzuim. Landschapskantoren zijn dus niet gezond. Mogelijke verklaringen zijn lawaai, airco, infecties en psychosociale belasting. Activity based kantoren kunnen een oplossing zijn, maar moet zich nog bewijzen voor fysieke en mentale gezondheid.
Wat zijn landschapskantoren?
Een landschapskantoor is een open ruimte waar meer dan vier mensen samen zitten zonder scheidingswanden. Daarbij kan men landschapskantoren verder indelen naar grootte:
- Klein landschapskantoor: 4-9 personen
- Landschapskantoor: 10-24 personen
- Groot landschapskantoor: >24 personen
Wat zijn flexwerkplekken of vaste werkplekken?
Binnen een landschapskantoor kan men vervolgens werken met flexwerkplekken, vaste werkplekken of gecombineerd. Flexwerkplekken zijn gedeelde werkplekken. Er zijn geen individuele plaatsen, niemand heeft een vaste plaats. Bij vaste werkplekken is dat wel het geval, een individu heeft dan zijn eigen plek of een team zijn eigen zone. Gecombineerde werkplekken hebben een mengvorm van toegewezen en niet-toegewezen werkplekken.
Wat is effect van landschapskantoor op onze gezondheid?
Vergeleken met een individueel kantoor is er meer ziekteverzuim in een landschapskantoor. Een review van vijf studies vond gemiddeld 27% meer ziekteverzuim in kleine landschapskantoren ten opzichte van het individuele kantoor. Voor alle types van landschapskantoren was er gemiddeld 24% meer verzuim [1].
De grootste studie met meer dan 6300 beeldschermwerkers vond 12% meer verzuim in landschapskantoren en 18% meer verzuim in gedeelde werkplekken. Flexwerkplekken zijn dus ook niet goed voor de gezondheid.
De meest uitgesproken studie vond 62% meer verzuim in landschapskantoren voor meer dan zes personen. Gedeelde werkplekken scoorden hier ook niet goed. Bij twee personen was er 50% meer afwezigheid door ziekte en bij 3-6 personen was dat 36%. De resultaten voor het aantal dagen ziekteverzuim zijn wellicht nog meer uitgesproken dan het aantal verzuimperiodes.
Waarom geeft landschapskantoor meer ziekteverzuim?
Lawaai
Afleiding door lawaai is een grote bron van ergernis in landschapskantoren. In een Deense studie gaf 25% van de medewerkers aan dat ze door lawaai moesten overwerken om hun werk gedaan te krijgen. De nadelen van lawaai overtreffen daarbij ruim de voordelen van meer communicatie. De algemene tevredenheid van werknemers daalt hierdoor met een hoger risico op absenteïsme als gevolg.
Air conditioning
Een landschapskantoor heeft vaker kunstmatige ventilatie. Een individueel kantoor kent vaker natuurlijke ventilatie door bijvoorbeeld het venster open te zetten. Air conditioning is gerelateerd aan meer niet-specifieke symptomen bij beeldschermwerkers.
Infecties
Gerelateerd aan de ventilatie zullen in een landschapskantoor virale infecties zich gemakkelijker kunnen verspreiden vergeleken met een individueel kantoor.
Psychosociale belasting
In een landschapskantoor is er minder privacy en meer afleiding. Mensen zoeken dan op een andere manier privacy door bijvoorbeeld te mailen in plaats van het face-to-face contact. Dan is er juist minder samenwerking in een landschapskantoor en minder tevredenheid. Door de afleiding zijn er meer onderbrekingen en krijgen ze hun werk niet gedaan.
Een andere psychosociale stressor is het gebrek aan autonomie. Er is meer sociale controle in een landschapskantoor en dus minder persoonlijke controle. Regelmogelijkheden over omgevingsfactoren is een belangrijke factor in de ervaren tevredenheid.
Heeft een landschapskantoor voordelen?
Het voordeel van landschapskantoren is een besparing in oppervlakte. Vierkante meters kosten geld, dus men bespaart op het eerste gezicht heel wat geld. Bij de introductie van landschapskantoor werd ook de combinatie van concentreren en communiceren als een voordeel beschouwd. Lawaai en gebrek aan privacy bleken echter de grootste ergernissen in een landschapskantoor. Door de afleiding en het gebrek aan controle erover kunnen medewerkers zich moeilijker concentreren en gaan ze juist minder met elkaar communiceren. Door het toegenomen ziekteverzuim kan men ook de financiële winst in vraag stellen.
Is een activity based kantoor de oplossing?
Een acitivity based kantoor heeft verschillende soorten ruimte in functie van de taken. Zo kan er een combinatie zijn van open, half-open en gesloten ruimtes. Concentreren vraagt zo stilte, samenwerken gebeurt in aparte vergaderzalen en projectruimtes, communiceren kan in telefoonruimtes of break-out rooms.
De eerste onderzoeken vinden een positief effect van activity based flex kantoren op interactie, communicatie, controle en voldoening. Er is nog weinig bewijs over het effect op fysieke en mentale gezondheid.
* Bron:
Mauss ea 2023. Association of open-plan offices and sick leave – a systematic review and meta-analysis. Industrial Health 2023, 61, 173–183. DOI: 10.2486/indhealth.2022-0053
* Landschapskantoren:
Ziekteverzuim – communicatie – mentale gezondheid – activity based kantoor