In de aanpak van langdurig zieken is een re-integratie een hot topic. In januari 2026 zal het nieuwe KB re-integratie voorgesteld worden. Tijdens de recente begrotingsonderhandelingen is ook een vierde golf aan maatregelen binnen het Terug naar het Werk beleid goedgekeurd. Vermits meer dan 32% van de langdurig zieken (meer dan één jaar arbeidsongeschikt) te maken hebben met het bewegingsapparaat, speelt ergonomie uiteraard ook een belangrijke rol.
Preventie
Medewerkers met klachten kunnen preventief aangepast werk, ander werk of aanpassingen aan de werkpost vragen. Dat kon al, maar zal in het KB re-integratie expliciet benoemd worden. Om dit duurzaam en werkbaar te maken, is een preventieve aanpak van ergonomie noodzakelijk. Wanneer er al klachten zijn, is de tijd vaak te kort. Fysieke belasting verminderen, het in kaart brengen en aangepast werk creëren, dient structureel te gebeuren en niet ad hoc bij klachten.
De overheid zal extra investeren in vroegtijdige psychosociale interventies. Bijkomend zullen ze een nieuwe cyclus van pilootprojecten rond preventie introduceren. Wellicht gaat dit over het rugrevalidatieprogramma en het pilootproject stress en burn-out van Fedris. Een ander pilootproject bij progressieve aandoeningen is om tijdelijk minder te werken via een arbeidsparticipatietoeslag. Preventie is dus eerder secundair en individugericht, de klachten zijn er immers al.
Ergonomie kan hier zijn rol spelen, maar is toch bij uitstek primaire preventie. Vanaf de ontwerpfase kan men inwerken op de fysieke belasting voor iedereen. De werkplek zelf echter komt weinig aan bod in de verbetervoorstellen. De nieuwe wetgeving ergonomie en preventie van MSA ten spijt, is de focus op de ontwerpfase wat naar de achtergrond verdwenen. Het gaat vooral over de analyse van musculoskeletale risico’s, een verenging van het vakgebied. De verplichte risicoanalyse over welzijn zal wel vereenvoudigen en daarvoor zal men de Oira tools gaan stimuleren.
Aangepast werk
In het nieuwe KB re-integratie zal de arbeidsarts of verpleegkundige na twee maanden arbeidsongeschiktheid steeds het arbeidspotentieel van de medewerker bepalen. Dat is het vermogen om nog aangepast of ander werk uit te voeren. Op basis daarvan kan men inzetten op een informele of formele re-integratie.
Informeel betekent een bezoek aan de arbeidsarts voorafgaand aan de werkhervatting. Daarin kan deze adviseren over de voorwaarden en modaliteiten van aanpast werk, ander werk en aanpassingen van de werkpost. De arbeidsarts kan zich daarbij laten bijstaan door de andere specialisaties, zoals bijvoorbeeld de preventieadviseurs ergonomen. Deze specialisten worden expliciet vermeld.
Een formeel re-integratietraject kan langs werkgeverskant starten na 2 maanden (voorheen 3 maanden). De procedure voor medische overmacht zal opgestart kunnen worden na 6 maanden arbeidsongeschiktheid (voorheen 9 maanden). De duur van arbeidsongeschiktheid wordt ook verruimd. Een medewerker dient langer dan 8 weken het werk te hervatten vooraleer men kan spreken van een nieuwe periode van arbeidsongeschiktheid. Bij een sneller herval blijft de duur gewoon doorlopen.
Ergonomie en re-integratie
Ergonomie speelt een cruciale rol om aangepast werk te laten slagen bij fysieke klachten. In praktijk lukt dat vaak niet, het bedrijf heeft “geen” aangepast werk. Re-integratie vraagt dus een gestructureerde en vroegtijdige aanpak bij locomotorisch ziekteverzuim.
Ergonomie in de ontwerpfase helpt mee om voldoende “groene” werkposten te creëren. Dat zijn werkposten met een aanvaardbare fysieke belasting voor alle medewerkers. Een risicoanalyse ergonomie zal ook reeds proactief aanpassingen aan de werkpost voorstellen. Minder fysieke belasting zal het ziekteverzuim omwille van fysieke klachten mee helpen dalen.
Daarnaast is een organisatie nodig waarbij medewerkers verschillende taken kunnen uitvoeren doorheen de dag. Zo’n “groene” werkpost kan dan ook dienen als herstelpost in een polyvalente organisatie doorheen de dag. Op die manier wordt de fysieke belasting ook maximaal gespreid over alle medewerkers.
Meer groene jobs en polyvalentie zijn twee voorwaarden om re-integratie bij fysieke klachten te laten slagen. Enerzijds dienen er voldoende lichte taken te zijn en anderzijds moeten de medewerker deze taak ook kunnen uitvoeren. Bij re-integratie kan men dan tijdelijk relatief meer lichte taken uitvoeren om zo de overgang tot een volledige terugkeer naar de oorspronkelijke job te faciliteren. Het is het niet de bedoeling dat “groene” posten volledig bezet worden door medewerkers die re-integreren. De fysieke belasting bij de gezonde medewerkers blijft immers ook een aandachtspunt.
Kosten ziekteverzuim
Ziekteverzuim zal ook duurder worden voor de werkgever. De eerste maand van ziekte blijft de werkgever verantwoordelijk voor het gewaarborgd loon. Kort verzuim (<1 maand) heeft zowel organisatorisch als financieel een impact. De ergonomiegerelateerde afwezigheden worden echter vooral zichtbaar bij het middellang verzuim (>1 maand). Voor de tweede en derde maand van ziekte dient de werkgever in de toekomst 30% van de ziekte-uitkering te betalen. Deze solidariteitsbijdrage is vanaf 2027 ook het geval tijdens de vierde en vijfde maand van afwezigheid door ziekte, wanneer de medewerker het werk niet (deeltijds) kan hervatten.
Een bediende met een brutoloon van 4000 euro die ziek wordt voor 6 maanden kost de eerste maand 4000 euro aan directe loonkost. Daar komen uiteraard nog indirecte kosten bij (RSZ, vakantiegeld,…). De tweede en derde maand zal het ziekenfonds 60% van het gewaarborgd loon uitbetalen. Dat is in dit voorbeeld 2400 euro. Daarvan zal de werkgever 30% moeten betalen, zijnde 720 euro per maand. De tweede en derde maand van de afwezigheid zal de werkgever dit moeten bijbetalen. Wanneer er geen oplossing voor re-integratie is gevonden, komen hier de vierde en vijfde maand van ziekte ook bij. Dat maakt een extra kost van 2880 euro ten opzichte van de vroegere situatie. Dit zet een business case voor ergonomische interventies toch serieus kracht bij.
Conclusie
De nieuwe wetgevingen rond re-integratie zetten meer in op preventie en responsabilisering van alle partijen. Toch verdient primaire preventie, het aanpassen van de werkomstandigheden, nog meer aandacht. Met cijfers van de ziekteverzuimkosten kan men preventief meer slagkracht hebben om toekomstige kosten te verminderen. Ergonomie kan ziekteverzuim voorkomen en re-integratie ook makkelijker mogelijk maken.
* Lees meer:
rol ergonoom bij re-integratie – KB re-integratie – ergonomie vermindert ziekteverzum