Semi-automatische manipulator verbetert de ergonomie en vermindert het ziekteverzuim.

Ergonomie pakt ziekteverzuim effectief aan

Ergonomie speelt een belangrijke rol bij het terugdringen van ziekteverzuim. Van alle werkgerelateerde gezondheidsaandoeningen zijn immers 57% lichamelijke klachten. Typische sectoren daarbij zijn de zorg, productie en logistiek. Ergonomie kan echter het ziekteverzuim doen dalen door het verminderen of voorkomen van fysieke overbelasting.

Casus Ford

Omdat de kost van ziekteverzuim hoog opliep, besliste Ford om ergonomie structureel aan te pakken. Beginpunt was een risicoanalyse ergonomie van alle werkposten. Zo kreeg men een rangorde van de fysieke belasting van hoog naar laag. Eén van de meest belastende werkposten daarbij was de montage van de dubbele uitlaat. Dit zware gewicht werd immers manueel uit de rekken getild, naar de productielijn gedragen en daar gemonteerd boven het hoofd aan de onderkant van de wagen.

Het ziekteverzuim aan deze werkpost werd gedurende drie jaar opgevolgd. Fysieke overbelasting bouwt zich immers op door de jaren heen. In het derde jaar kende 72% van de werknemers een periode van ziekteverzuim ten gevolge van lichamelijke klachten. De gemiddelde duur afwezigheid was 45 dagen. Naar analogie met arbeidsongevallen zou dit een duizelingwekkende frequentie- en ernstgraad opleveren. Tijd om in actie te schieten…

Ergonomie doet ziekteverzuim drastisch dalen

Bij de risicoanalyse ergonomie konden medewerkers input geven over de ergonomische knelpunten, alsook over de mogelijke oplossingen. Eindresultaat was dat men overging tot het ontwikkelen en implementeren van een semi-automatische manipulator. Deze tilt het zware gewicht van een dubbele uitlaat uit de rekken en transporteert deze naar de productielijn. De manipulator houdt het gewicht omhoog en de operator moet enkel nog manueel schroeven. De fysieke belasting van de operator ging hierdoor drastisch naar beneden.

Eén jaar na de introductie van deze ergonomische oplossing werd het ziekteverzuim opnieuw opgevolgd. De resultaten spraken voor zich. Het aantal medewerkers met een periode van ziekteverzuim was 5 keer minder (15%) en de duur van de afwezigheden was gemiddeld 3 keer korter (12 dagen). Ergonomie heeft dus een grote impact op het ziekteverzuim. Toch is dit vaak een vergeten factor in het debat rond preventie, re-integratie en werkbaar werk. In de fysieke beroepen is ergonomie zelfs de sleutel tot succes .

Kosten en baten analyse

Het aanpassen van een bestaande werkpost of het implementeren van een ergonomisch hulpmiddel kost uiteraard geld. Daarom heeft men bij Ford de kosten van de semi-automatische manipulator ook in kaart gebracht. In totaal was het prijskaartje 93000€. Dit omvatte de kosten voor het ontwikkelen van de manipulator, de grondwerken voor railsysteem, de onderdelen en het bouwen manipulator, de keuring, enz…

De baten liggen echter in het minder ziekteverzuim, minder fouten en betere kwaliteit. Daarom werd ook de kost van het ziekteverzuim vergeleken voor en na de implementatie van de semi-automatische manipulator. Het jaar voor de implementatie was de kost van het ziekteverzuim goed voor 275.000€ voor de werkpost van de dubbele uitlaat. Het jaar na de implementatie van de semi-automatische manipulator was dit minder dan 10.000€. Op minder dan één jaar tijd was de ergonomische oplossing dus terugverdiend door de lagere ziekteverzuimkost.

3d computermodel simuleert werkhouding tijdens de ontwerpfase.

Proactieve ergonomie

Ergonomie betekent mensgericht ontwerpen. Bij Ford kwam men ook tot de conclusie dat men nog veel meer geld had kunnen besparen wanneer deze werkpost van in de ontwerpfase was aangepast. Nu heeft men reactief moeten ingrijpen op basis van de risicoanalyse ergonomie. Deze casus vormde de aanzet om alle werkposten in 3D op de computer te ontwerpen en te evalueren met de antropometriemodellen van Jack. De avatar van grote man en kleine vrouw voeren de taken virtueel uit en automatisch wordt de fysieke belasting berekend. Vandaag de dag biedt virtuele realiteit de mogelijkheid om echte mensen te laten werken in een 3D computeromgeving.

Fysiek belastend werk komt vandaag nog vaak voor. Door structureel in te zetten op een risicoanalyse ergonomie krijgt men zicht op de belastende werkposten. In het kader van re-integratie en werkbaar werk dient men deze prioritair aan te pakken. Nog een stap verder is het effectief voorkomen van deze belastende werkposten door reeds in het ontwerpproces de mens of medewerker centraal te stellen.

Bron: Bart Haesen en Johan Cardinaels, Ford Genk