Lichamelijke klachten

Lichamelijke klachten nummer 1 op het werk

Werkgerelateerde gezondheidsproblemen zijn in 55,4% van de gevallen te wijten aan lichamelijke klachten (botten, spieren en gewrichten). Op de tweede plaats volgen dan met 25,9% psychosociale klachten zoals stress, depressie en angst. Deze opvallende cijfers van 2020 komen van Statbel, het Belgische statistiekbureau. Er is duidelijk meer aandacht nodig voor ergonomie op de werkvloer.

Houding en zware lasten

In België is er een sterke focus op arbeidsongevallen met letsels. Toch komen deze 5x minder voor dan de gezondheidsproblemen. Bedrijven dienen dus hun focus te verbreden naar ergonomie en psychosociale aspecten om veilig en gezond werk te garanderen en het langdurig ziekteverzuim effectief aan te pakken.

Het zijn immers de ergonomische risico’s die een grote impact hebben op de lichamelijke klachten. Vermoeiende of pijnlijke houdingen en het hanteren van zware lasten spannen daarbij de kroon. Deze komen het meeste voor in de zorgsector en de bouw. Dit zijn dan ook de fysiek belastende beroepen. Op de derde plaats staan productie en logistiek, hoewel daarvan geen aparte cijfers zijn gegeven.

 BouwRetailTransportOnderwijsZorg
Zware lasten20.115.014.53.216.5
Repetitief werk3.95.52.62.45.5
Houding16.111.912.811.819.3
Concentratie ogen7.77.011.310.96.4
Lawaai2.31.53.116.13.2
Trillingen0.70.10.60.30.0
Geen26.444.331.346.636.9

Bedrijfseigen risicocijfers

Willen bedrijven op een efficiënte manier aan preventie doen, dan dienen ze deze cijfers van werkgerelateerde gezondheidsproblemen in kaart te brengen. Voor arbeidsongevallen bestaat dat al. Door dit ook voor lichamelijke en mentale klachten te doen, krijgt men inzicht waar de grootste problemen zich bevinden. Op die manier kan men de middelen voor ergonomie, psychosociale aspecten en veiligheid bepalen.

In een tweede stap is het zinvol om de aanwezigheid van de risico’s op te sporen. Dat kan door middel van zogenaamde risicoanalyses. Bij een risicoanalyse ergonomie bekijkt men bijvoorbeeld welke ergonomische risico’s allemaal aanwezig zijn. Deze zijn immers in elk bedrijf verschillend. In de zorgsector is dat de houding en het verplaatsen van zware lasten, in het onderwijs is dat dan weer lawaai en in de financiële sector staan de visuele concentratie op één.

Door in te zoomen op de risicofactoren komt men dan tot gerichte oplossingen en verbeteringen. Voor veiligheid zal zo bijvoorbeeld blijken dat gemiddeld 8,5% van de arbeidsongevallen een verkeersongeval is tijdens het woon-werk verkeer. In de zorgsector wordt de fysieke belasting vooral bepaald door de afwezigheid van hulpmiddelen om de zorgvragers te verplaatsen.

Duur arbeidsverzuim

Afwezigheid omwille van een werkgerelateerd gezondheidsprobleem duurt in de meerderheid van de gevallen minder dan één maand. Dat is kort verzuim. Middellang verzuim is in België van 1 tot 12 maanden en bij een afwezigheid van meer dan één jaar spreekt men van lang verzuim. Het zijn deze laatste cijfers die de pan uitswingen en vaak het nieuws halen.

Gemiddeld genomen valt 16.5% van de werknemers met werkgrelateerde gezondheidsproblemen in de groep van middellang verzuim. Dit is een belangrijke groep om aan re-integratie te doen.  Hoe langer men immers afwezig is, hoe kleiner de kans dat men zal terugkeren naar zijn job. Het is dus eigenlijk een voorloper van het toenemende lang verzuim. Dat blijkt ook uit deze cijfers. Gemiddeld zit 29.1% in deze groep. Daarbij denkt 14.4% het werk nog te kunnen hervatten, maar 14.7% denkt ook nooit meer te kunnen werken omwille van het gezondheidsprobleem.

Deze cijfers maken het belang van ergonomie duidelijk. Enerzijds dient men preventief de fysieke belasting te verminderen om effectief de werkgerelateerde gezondheidsproblemen aan te pakken. Door werkplekken ergonomisch te ontwerpen of bestaande werkplekken te verbeteren, creëert men ook meer werkbare taken. Dit werkbaar werk is noodzakelijk om de mogelijkheden tot re-integratie te verruimen en ook de niet (meer) 100% fitte medewerker aan de slag te houden.

Bron cijfers:
Cijfers Statbel
Kerncijfers ergonomie van VerV