Hoe minder zitten?

Hoe minder zitten op het werk?

Lang zitten is ingeburgerd in kantoorwerkplekken. Om dit gezondheidsrisico aan te pakken, heeft men in Australië een programma ontwikkeld onder het motto “minder zitten, meer staan en meer bewegen”. Ze hebben zich daarvoor gebaseerd op de sociaal cognitieve theorie om te komen tot een effectieve gedragsverandering. Het programma richt zich op vier niveaus:

  • Organisatie : directie toont betrokkenheid
  • Fysieke omgeving : werken aan zit-sta tafels
  • Individu : opleiding en coaching van medewerkers
  • Technologie : zitten zichtbaar of meetbaar meten

1.Organisatie: betrokkenheid directie

Interventies op organisatiebureau hebben als doel draagvlak te creëren van directie tot werknemer. Daarvoor stellen ze drie acties voor:

Overleg directie (30-45min)

Tijdens het overleg met de directie wordt een plan van aanpak voorgesteld. De rol van de organisatie en fysieke omgeving met betrekking tot het langdurig zitten wordt daarbij uitgelegd. Op dat vlak zal waarschijnlijk verandering nodig zijn: zit-sta tafels, koffiecorner, centrale printers, hoofdtelefoon, hogere scheidingswanden tussen bureaus, enz… Daarvoor is een beslissing van bovenaf nodig.

Workshop hiërarchische lijn (2-4u)

In de workshop met de leidinggevenden worden strategieën afgesproken om te komen tot een gedragsverandering. Deelnemers zijn de verschillende niveaus van de hiërarchische lijn, preventie en vakbond. Er wordt ook een groep van ambassadeurs aangesteld. Ze hebben de taak om de boodschap van minder zitten, meer staan en bewegen levend te houden op de werkvloer.

Informatie medewerkers (30min)

De kantoormedewerkers krijgen tijdens een brainstorm sessie uitleg over de impact van het lang zitten op de gezondheid. Ze krijgen feedback over de duur dat ze zitten op groepsniveau. Deze werd op het begin van de studie gemeten. Daarna volgt een uitleg over de geplande interventies om te komen tot minder zitten, meer staan en bewegen.

Omgeving: zit-sta tafels

Elke deelnemer aan het programma krijgt een verstelbare zit-sta tafel. Bij de installatie wordt een informatieblad voorzien met uitleg over de instellingen en tips om houdingen af te wisselen en meer te bewegen. De preventiedienst fungeert als aanspreekpunt over houdingen en werkgerelateerde vragen.

Individu: één-op-één coaching

In een individuele coachingssessie (30 min) wordt gedetailleerd feedback gegeven over de geregistreerde houdingen en beweging. Dit komt neer op hoeveel tijd men zit, staat of beweegt per dag en tijdens de werkuren. Op basis daarvan worden specifieke doelen gesteld op vlak van “stand up, sit less, move more”. Deze worden genoteerd en zichtbaar op de werkplek geplaatst. Na de sessie volgt nog een mail met een samenvatting en de afgesproken tips.

Na één, drie, zes en tien weken volgt een telefoontje van de gezondheidscoach. Ze dienen om te peilen naar het algemene gevoel en of de kantoormedewerkers hun doelen behalen. Bij problemen worden dan oplossingen of nieuwe strategieën aangereikt. Naar het einde toe komen er ook tips bij om de principes van minder zitten, meer staan en bewegen ook toe te passen buiten het werk.

Technologie

Op het begin van de interventie werd het zitgedrag van de beeldschermwerkers opgemeten door middel van de ActiGraph. Deze meet de tijd dat men zit, staat en beweegt. Om meer beweging te stimuleren kan het gebruik van stappentellers ingezet worden. Resultaten kunnen zo gedeeld worden op sociale media, wat stimuleert om de gestelde doelen te behalen, enz…

Hoe minder zitten? Veelzijdig aanpakken

Het effect van dit programma werd onderzocht bij 231 werknemers na drie maanden en na één jaar. Opvallend was dat er binnen hetzelfde bedrijf reeds grote individuele verschillen waren in zitgedrag.

Na drie maanden zitten de deelnemers 1,7 uur per dag minder en staan ze 1,7 uur per dag meer. Het zitten op het werk werd bijna volledig vervangen door staand werken. De hoeveelheid beweging of het aantal stappen bleef immers gelijk. Na één jaar is er nog steeds een effect zichtbaar. De kantoormedewerkers zitten nog 1 uur per dag minder vergeleken met voor de studie.

Het langdurig zitten, langer dan 30 minuten aan één stuk, wordt weinig beïnvloed op lange termijn. Na drie maanden werden namelijk de periodes van meer dan 30′ zitten vaker onderbroken. Dit effect verdwijnt echter met de tijd. De hoeveelheid beweging op het werk verandert weinig. Hier zijn blijkbaar andere strategieën voor nodig.

De veelzijdige strategie is effectief. In een andere studie werd het effect vergeleken met enkel het voorzien van zit-sta tafels. Er wordt dan slechts 33 minuten per dag minder gezeten. In combinatie met de veelzijdige aanpak is dat echter 89 minuten. Het totaalpakket werkt dus.


Bron: Spreker IEA congres 2015, David Dunstan