Tillen tijdens zwangerschap

Tillen tijdens de zwangerschap

Tillen tijdens de zwangerschap creëert extra druk in de buikholte. Dit kan een risico zijn voor de baby en de moeder. Wie geen klachten heeft, moet zich niet veel zorgen maken. Af en toe een zwaarder gewicht tillen kan dan geen kwaad. Op het werk is het gezond een maximum gewicht van 10kg te hanteren. Herhaald tillen tijdens de zwangerschap is immers een aandachtspunt. De laatste drie maanden van de zwangerschap is het manueel hanteren van lasten niet meer toegelaten op het werk.

Maximum gewicht tillen zwangerschap

Een goed maximum gewicht om te tillen tijdens de zwangerschap is 10kg. Het risico op een miskraam en vroeggeboorte is dan immers laag. Een overzichtsstudie stelde een verhoogd risico vast bij medewerksters die meer dan 10kg moesten tillen en dat meer dan 10x per dag. Af en toe 10kg tillen was geen probleem, dat is dan minder dan 10x per dag.

In Nederland hanteren de Arborichtlijnen ook een maximum gewicht van 10kg tijdens de hele zwangerschap. Vanaf 20 weken verstrengen ze dit verder naar 5kg. Ze maken dus een onderscheid naarmate de zwangerschap vordert.

De Amerikaanse NIOSH methode laat eveneens een gewicht van ongeveer 10kg toe wanneer men moet tillen op verschillende hoogtes en tot op 50cm van het lichaam. Tillen boven het hoofd en onder de knieën dient men wel te vermijden. Wanneer men echter meer dan 180x per dag moet tillen, geldt een maximum gewicht van ongeveer 5kg. Er is geen verschil voor of na 20 weken zwangerschap.

De laatste drie maanden van de zwangerschap is het manueel hanteren van lasten verboden in België. Dit omvat het tillen, maar ook het trekken en duwen, repetitief werken en verplaatsen van personen.

Richtlijnen:
* Maximum 10kg
* Niet tillen tijdens de laatste 3 maanden
* Vermijden om boven het hoofd te tillen
* Vermijden om lager dan de knieën tillen

Casus

In een supermarkt kan de arbeidsarts de medewerker vanaf de bekendmaking van de zwangerschap aangepast werk geven. Gewichten boven de 10kg worden dan uitgesloten en afwisseling met het werken aan de kassa vermindert de fysieke belasting. In functie van het verloop van de zwangerschap kan de arts ook beslissen om de medewerker volledig aan de kassa te laten werken. Daar zijn de gewichten laag en kan men zittend en staand werken afwisselen. De laatste drie maanden is dit repetitief werk ook niet meer toegestaan en wordt de zwangere medewerker verwijderd van het werk.

In een logistiek centrum is het niet altijd evident om het gewicht te beperken tot maximaal 10kg. In dat geval moet er gekeken worden naar aangepast werk: rijden met een vorkheftruck, een controletaak zonder tillen, zittende onthaaltaak,… Als dat niet mogelijk is, dan dient men de zwangere medewerker meteen te verwijderen van het werk.

Risico baby

Het herhaald tillen van zware gewichten houdt een risico in voor de zwangerschap. Bij het tillen neemt de druk in buikholte toe, waardoor de doorbloeding van de baarmoeder vermindert. Dit heeft op zijn beurt invloed op de groei van de baby en kan leiden tot spontane abortie of een miskraam.

Een ander mechanisme is de vrijzetting van catecholamines zoals adrenaline bij het tillen of fysiek zwaar werk. Deze hormonen zorgen er echter voor dat de baarmoeder meer gaat samentrekken. Deze verhoogde contractiliteit is gerelateerd aan vroeggeboorte. Dit komt ook vooral tijdens de laatste trimester voor, waardoor zwaar fysiek werk dan wordt afgeraden.

Rugklachten zwangere moeder

Tillen tijdens de zwangerschap kan ook een risico zijn voor de moeder. Rugklachten komen namelijk vaker voor tijdens de zwangerschap. Redenen hiervoor zijn het toegenomen gewicht, de houding, de hormonale verandering, de spieren en stress.

Het lichaamsgewicht neemt tijdens een zwangerschapt toe met 12 tot 15kg. Dit is extra belasting of druk die door de rug gedragen moet worden. Door de bolle buik verschuift het lichaamszwaartepunt ook naar voor. De kromming in de lage rug neemt toe en de ligamenten komen onder rek. Door vrijzetting van het hormoon relaxine worden de ligamenten bovendien losser om de bevalling voor te bereiden. De buikspieren worden door het uitzetten van de baarmoeder ook uitgerekt. De grote buikspier die in een rechte lijn loopt van de ribbenkas tot aan het bekken, m. Rectus Abdominis, kan soms ook doorscheuren. Emotionele stress kan de spierspanning alleen maar doen toenemen.

Deze mechanismen tonen ook aan waarom stabiliserende oefeningen voor de romp aangeraden zijn tijdens de zwangerschap. De normale stabiliserende werking van ligamenten en spieren wordt immers grondig verstoord. Deze oefeningen sluiten goed aan met zwangerschapsoefeningen.

* Bron
https://doi.org/10.1136/oemed-2019-106334

NIOSH tillen zwangerschap

* Zwangerschap
Codex moederschapsbeschermingreviewNIOSH richtwaarden