Tilhulpen helpen de fysieke belasting te verminderen. Ze nemen het gewicht weg, verbeteren veelal de houding en de grip op de last. Hoewel tilhulpen ergonomische voordelen bieden, blijkt de acceptatie en het gebruik in de praktijk niet altijd evident. Dit artikel bespreekt de mening van de gebruikers, ergonomen en fabrikanten uit de automobiel.
Werknemers – barrières
Voor de operatoren zelf zijn de bruikbaarheid en snelheid de belangrijkste barrières om een tilhulp te gebruiken. Zware of grote tilhulpen maken het starten, sturen en stoppen moeilijk, vooral bij draaibewegingen. Daardoor komt extra belasting op de schouders, knieën en rug. Complexe of slecht geplaatste knoppen verhogen de cognitieve belasting en vertragen het werk.
Productietijd is een andere barrière in een omgeving met strikte cyclustijden. Tilhulpen worden dan soms als te traag ervaren, waardoor werknemers ze vermijden en liever met de hand tillen. Dat is vooral bij middelzware lasten. Onvoldoende training en gebrekkig onderhoud ondermijnen bovendien het vertrouwen in de tilhulpen.
Medewerkers – succesfactoren
Succesvolle tilhulpen zijn volgens operators licht, intuïtief en eenvoudig te bdienen. Een beperkt aantal en logisch geplaatste knoppen (bij voorkeur duimbediening) en een goede balans van het systeem verhogen de controle en verminderen vermoeidheid. Daarnaast is praktijkgerichte training, idealiter door de fabrikant zelf, cruciaal om vaardigheid en acceptatie te vergroten. Wanneer operatoren bovendien vroegtijdig betrokken worden bij het testen en ontwikkelen, stijgt de bereidheid om de hulpmiddelen te gebruiken.
Ergonomen – barrières
Ergonomen signaleren vooral problemen op systeemniveau. Tilhulpen worden vaak achteraf in bestaande werkstations geïntegreerd, die niet ontworpen zijn voor dit soort hulpmiddelen. Dit leidt tot ruimtelijke beperkingen, inefficiënte trajecten en extra draaibewegingen van de romp. Ergonomische analysemethoden blijken vaak niet afdoende om deze manoeuvreerbelasting in te schatten.
Ook wijzen ergonomen op variabiliteit tussen werknemers: lengte, kracht en ervaring beïnvloeden of en hoe een tilhulp wordt gebruikt. Zonder duidelijke richtlijnen en handhaving worden tilhulpen, vooral bij lasten van 13–18 kg, regelmatig omzeild.
Ergonomen – succesfactoren
Voor ergonomen is vroegtijdige integratie in het ontwerpproces en realistische tests in de productieomgeving essentiële succesfactoren. Tilhulpen kunnen niet alleen de fysieke belasting verlagen, maar ook de productkwaliteit verbeteren, bijvoorbeeld door een preciezere plaatsing van kwetsbare onderdelen. Training, consistent onderhoud en organisatorische ondersteuning (beleid en handhaving) vergroten de kans op duurzaam gebruik.
Leveranciers – barrières
Fabrikanten ervaren barrières door onduidelijke of veranderende eisen. Wijzigingen in productontwerp, meerdere varianten op één productielijn en late input van engineering leiden tot complexere, zwaardere en duurdere systemen. Daarnaast verschillen testomgevingen vaak van de realiteit op de werkvloer, waardoor problemen pas na implementatie zichtbaar worden. Er is ook een spanningsveld tussen ergonomie, veiligheid, kosten en robuustheid.
Leveranciers – succesfactoren
Succesvolle implementatie vraagt volgens fabrikanten om vroeg vastgelegde specificaties, inclusief lastgegevens en lay-out van de werkplek. Een samenwerking met operators en onderhoudsteams, voor en na ingebruikname, is cruciaal. Aanpasbare ontwerpen en realistische tests in productie verbeteren daarbij de bruikbaarheid. Training en onderhoud, afgestemd op de specifieke omstandigheden, ondersteunen langdurige prestaties.
Conclusie
Effectiviteit van tilhulpen hangt niet alleen af van technische aspecten, maar vooral van een gebruiksgerichte implementatie en organisatorische ondersteuning. Barrières ontstaan door complexiteit, tijdsdruk en gebrekkige afstemming tussen stakeholders. Succesfactoren liggen in eenvoud, vroege betrokkenheid, realistische testing en consistente training. Door deze factoren gezamenlijk aan te pakken, kunnen tilhulpen hun ergonomische potentieel volledig waarmaken.
* Bron:
Usmani ea 2026. What drives the effective integration of lift assists in automotive assembly? Perspectives from operators, ergonomists and manufacturers. Applied Ergonomics 133:
https://doi.org/10.1016/j.apergo.2025.104711