Het vermijden van rugbuiging en een goede houding zijn traditionele aanbevelingen om lage rugpijn te voorkomen. Deze review van vier studies vindt hier echter geen bewijs voor bij arbeiders. Rugbuiging op zich lijkt geen apart ergonomisch risico te zijn. Meer of langer werken met een gebogen rug leidt niet tot meer rugpijn of een verergering ervan.
Objectieve metingen
Vernieuwend aan deze review was dat men enkel keek naar studies waar de houding objectief gemeten werd in reële werkomstandigheden. Eerder onderzoek was vaak een subjectieve rapportage of in labosituaties. Bij de objectieve metingen keek men enerzijds naar de hoeveelheid rugbuiging (>30°, >60° en >90°) en anderzijds naar de duur van de gebogen houding.
Geen verband tussen houding en rugpijn
Op basis van vier studies, samen goed voor 2013 arbeiders, is er geen overtuigend bewijs dat rugbuiging leidt tot meer lage rugpijn of een verergering ervan. Dit was zowel het geval voor de mate van rugbuiging als de duur ervan. Mensen die tijdens het werk de rug meer of langer voorover buigen, hadden niet meer rugpijn dan anderen. Eén van de vier studies vond zelfs minder rugpijn bij een rugbuiging van meer dan 30°. Het effect was echter klein, maar wel betekenisvol. Deze resultaten gaan in tegen de traditionele veronderstelling dat een gebogen rug bijdraagt aan het ontstaan of verergeren van lage rugpijn. Dit is in aansluiting met biomechanische studies die ook geen hogere belasting op de lage rug vonden bij een gebogen rug.
Verklaringen
Vooraleer we alle schaartafels gaan afnemen van de arbeiders of ontwerpers de ergonomische ontwerprichtlijnen in de vuilbak mogen gooien, zijn er nog enkele kanttekeningen.
Beperkte blootstelling
Het gebrek aan een verband kan (deels) ook komen doordat werken in een gebogen rug beperkt voorkwam in de tijd. Een rugbuiging van meer dan 60° varieerde van 0 tot 58 minuten met 7 min als mediaan. Dat betekent wel dat de stelling overeind blijft tot 1 uur werken met gebogen rug per dag.
Combinatie van risicofactoren
Rugbuiging blijkt op zich geen risico, maar is wel een risicofactor in een multicausaal model van lage rugpijn. De cumulatieve belasting van houding in combinatie met zware gewichten en/of een hoge herhaling blijkt wel een significant risico in te houden. In plaats van de houding dient de ergonoom meer naar de gewicht (max. 25kg) en de herhaling te kijken.
Psychosociale factoren
Het overmatig focussen op het vermijden van rugbuiging of een rechte rug is niet aangewezen. Het voedt immers het geloof dat de rug fragiel is en beschermd moet worden. Dit kan leiden tot bewegingsangst wat een belangrijke risicofactor is voor het ontwikkelen van chronische lage rugpijn.
Healthy worker effect
Mensen met lage rugpijn blijven het fysiek belastende werk waarschijnlijk niet meer doen en gaan een lichte of andere taak doen. Dat betekent dat de mensen zonder rugpijn de zwaarde taken doen of dat mensen met rugpijn de lichtere taken doen. Dit mechanisme maakt ook dat er geen verband gevonden kan worden tussen rugbuiging en rugpijn.
Conclusie
Op basis van objectieve metingen bij arbeiders blijkt werken met een gebogen rug op zich geen sterk risico te zijn voor lage rugpijn. Dat betekent niet de ergonomische interventies overbodig zijn, maar wel dat ze verder moeten kijken dan houding alleen.
* Bron:
Maillard ea 2025. The association between trunk flexion and low back pain in blue-collar workers: a systematic review. Work: DOI 10.1177/10519815251397391