Stamat bij langdurig staan

Langdurig staan en wat eraan te doen

Langdurig staan kan aanleiding geven tot een aantal gezondheidsklachten. Het gaat voornamelijk om lage rugpijn, vermoeidheid in de benen, spataders,… Er is een duidelijk verband tussen de tijd die men ter plekke staat en de symptomen. De oplossingen moeten er op gericht zijn de statische belasting te doorbreken en mogelijkheden tot herstel te creëren.

Zittende of zit/sta werkplek

Bronaanpak is minder staan of afwisselen met zitten. De keuze voor zittend of staand werken hangt af van hoe mobiel de taak is, hoeveel kracht er nodig is en de duur. Bij statisch en licht werk (<3kg), is een zittende werkplek aanbevolen. Een zit/sta werkplek laat bovendien afwisseling toe tussen zittend en staand werken. De medewerker zit daarbij op een hoge stoel aan een staande werkhoogte.

Taakroulatie

Een andere manier om minder langdurig te staan, is afwisseling doorheen de dag tussen taken waarbij men moet zitten, staan of wandelen. Op die manier kan men streven dat medewerkers maximum 4 uur per dag ter plekke moeten staand werken. Voor wandelen ligt de grens op 6 uur op dagbasis.Taakroulatie maakt deze afwisseling mogelijk.

Pauzes

Bij een verhoogd risico verplicht de wetgeving pauzes : een kwartier in de eerste helft en een kwartier in de tweede helft van de shift. Tijdens deze pauzes moeten de werknemers kunnen zitten. Meerdere kleine pauzes zijn ook voordeliger op vlak van vermoeidheid dan één lange onderbreking. De pauzes dienen om het langdurig staan aan één stuk door te onderbreken.

Een goede hoogte van een voetensteun tijdens het staan is 10% van de lichaamslengte ofwel tussen 15 en 20cm. Dit resulteert in de minder belasting op de rug en minder pijn.

Stasteun of zadelstoel

Een stasteun ondersteunt tot 60% van het lichaamsgewicht. Hierdoor vermindert de druk in de benen en blijft de doorbloeding in de benen intact. Af en toe het staand werken onderbreken door hierop te steunen of leunen vermindert het ongemak in de benen.

Een zadelstoel komt het best tot zijn recht bij staande beroepen waarbij de omgeving verstelbaar is. De kapper, tandarts, chirurg, strijker, tekenaar,… kunnen de werkhoogte steeds aanpassen. Een zadelstoel laat dan een houding toe tussen zitten en staan. Er is bovendien de optie van een rugleuning.

Stamatten of anti-vermoeidheidsmatten

De stamat of anti-vermoeidheidsmat heeft kleine bubbeltjes. De mat is zacht en onder invloed van het lichaamsgewicht kan de bubbeltjes inveren. Dit is voldoende om het pompeffect van de kuitspieren te stimuleren. Subjectief ervaren de medewerkers meer comfort in de lage rug en benen, en minder vermoeidheid tijdens hetlangdurig staan.

Zachte inlegzolen

Het gebruik van zachte inlegzolen vergroot eveneens het comfort tijdens staand werken. Enerzijds moet de binnenzool de voetgewelven goed ondersteunen, anderzijds dient de buitenzool schokabsorberend en anti-slip te zijn. Schoenen met een zachte zool leiden tot half zoveel zwelling van de voeten. De krachten bij de hiellanding worden daarbij ook gehalveerd.

Steunkousen

Steunkousen kunnen helpen bij klachten van vermoeide benen. De kousen voorkomen immers zwelling van de voeten. Steunkousen uit de lichte en milde compressieklasse blijken reeds efficiënt te zijn op het werk. Voor mensen zonder klachten die de hele dag werken in een statische houding kousen met lichte druk aanbevolen. Medewerkers met specifieke klachten gaan best eerst langs bij de arts.

Voetensteun

Een voetensteun of een voetenbaar bestaat uit een verhoog waarop men afwisselend een voet kan plaatsen. De verandering van lichaamshouding betekent telkens een andere belasting op de rug. Een goede hoogte van een voetensteun tijdens het staan is 10% van de lichaamslengte ofwel tussen 15 en 20cm. Dit resulteert in de minder belasting op de rug en minder pijn.

Hoogte werkvlak

Een goede werkhoogte laat toe om met een rechte rug staand te werken. Bij werknemers van verschillende lichaamslengte is een in hoogte verstelbaar werkvlak ideaal. Een verstelbaarheid van tenminste 20 cm is dan noodzakelijk. Voor een vaste werkhoogte is de richtlijn 102 cm verminderd met de hoogte van de werkstukken. Dit komt overeen met 10 cm onder de ellebogen van de gemiddelde werknemer.

Diepte werkblad

Naast een goede werkhoogte speelt de reikafstand een bepalende rol voor de werkhouding. Handelingen die continu uitgevoerd worden (> 10x/min) gebeuren dan best binnen een zone van 30 cm tot het lichaam of onderarmlengte. Frequent uitgevoerde handelingen (2-10x/min) zijn aanvaardbaar tot op een reikafstand van 45 cm. Werken met een rechte rug blijft steeds mogelijk tot 60 cm van het lichaam.

Voetruimte en steunvlak dijen

Om dicht genoeg tegen het werkvlak te gaan aanstaan, is er voldoende voetenruimte nodig onder het werkvlak: minstens 15 cm hoog en diep. Op deze manier moet er niet onnodig ver gereikt worden. Om het vooroverbuigen in de rug zo klein mogelijk te houden, is het belangrijk dat de werknemers tegen de band aan kunnen steunen/leunen. Indien nodig, zal een zacht oppervlak dit toelaten op een comfortabele manier.