Kantoorinrichting en mentaal welzijn

Kantoorinrichting en mentaal welzijn

De kantoorinrichting heeft een invloed op het mentaal welzijn en de productiviteit van de medewerkers. Een literatuuronderzoek van 133 artikels bekeek enerzijds verschillende aspecten van kantoorinrichting en anderzijds een reeks van factoren van mentaal welzijn. Het type kantoor en de omgevingsfactoren hebben zo zeker hun invloed.

Type kantoor

Individuele kantoren zorgen voor een betere productiviteit en minder stress. Als je toch met meerdere mensen in één ruimte werkt, dan is een groep vijf personen een maximum.

Zones voor geconcentreerd werken, kleine aparte ruimtes voor overleg en een afgescheiden ontspanningsruimte hebben bijkomend een positief effect op de concentratie. Het formele en informele overleg kan zo steeds in een aparte ruimte gebeuren en stoort het concentratiewerk niet.    

Een activerende zone voor vitaliteit en dynamiek met bijvoorbeeld statafels, zitballen, ping pong tafels of lounge zetels vermindert symptomen van stress en burn-out bij de medewerkers. Hier kan men informeel samenwerken of brainstormen. Dit komt ook het ervaren welzijn en engagement ten goede.

Aankleding kantoorruimte

Groen op kantoor heeft een invloed op concentratie (+20%), productiviteit (+15%) en stress (-8%). De optimale aanbeveling is één tot drie planten per bureautafel en in de directe omgeving van de medewerker. Dat betekent dat de planten verspreid staan in zowel de werk-, overleg- als ontspanningsruimtes.

Medewerkers met een mooi uitzicht naar buiten ervaren lichtjes minder stress. Dat was merkbaar bij mensen die verhuisden naar een werkplek aan het venster. Binnen de ruimte zelf hebben witte en blauwe kleuren een gunstige invloed op mentaal welzijn en de prestatie. Deze effecten zijn echter beperkt.

Akoestiek en privacy

Het achtergrondlawaai mag de grens van 48 dB niet overschrijden, wil men productief en stressvrij kunnen werken. In de stille zones voor geconcentreerd werken, is deze grens zelfs 35 dB. Hoewel lawaai de grootste bron van ergernis is in een landschapskantoor, zijn de effecten eerder klein. Mogelijks is er een interactie met het kantoortype. Wie alleen in een bureau zit, heeft minder problemen met het achtergrondlawaai op zich.

Het meest storend is immers de gesproken taal. Een maat voor de overdraagbaarheid van geluid is de speech transmission index (STI). Deze wil men hoog hebben op de eigen werkplek, maar dus laag ten opzichte van de naburige werkplekken. Zo kan men niet horen wat er daar gezegd wordt. Daarvoor is optimaal een STI van minder dan 0,3 nodig.

Thermisch comfort

De optimale kamertemperatuur bedraagt tussen 20 en 24° C. Dit heeft een meetbaar effect op productiviteit, concentratie en vermoeidheid. Persoonlijke regelmogelijkheden laten toe om de individuele optimale temperatuur te kiezen. Een hoge tevredenheid van de ervaren temperatuur verbetert de productiviteit met 30%.

Voor de relatieve luchtvochtigheid is een zone tussen 40 en 55% ideaal. Dit beïnvloedt bijkomend de ervaren stress (-22%) en vermoeidheid. Deze parameters van thermisch comfort hebben een grote impact op gezond en efficiënt werken.

Luchtkwaliteit

De maatstaf voor luchtkwaliteit is ondertussen goed gekend, namelijk de concentratie CO2 in de lucht. In de Belgische wetgeving geldt een grens van 900ppm. Dat is een goede waarde want onder de 1000ppm ervaart men duidelijk meer productiviteit en minder vermoeidheid.

Naar ventilatie toe geldt als optimum meer dan 8L/s/persoon. De Belgische wetgeving vraagt hier 40m3 per uur per persoon. Dit effect is wel minder groot dan de CO2 concentratie. De grootste effecten op concentratie, vermoeidheid en prestatie (70%) is echter de tevredenheid van de medewerker over de luchtkwaliteit. Persoonlijke regelmogelijkheden zijn daarom ook een aanbeveling.

Verlichting

Licht is een belangrijke parameter omdat deze invloed heeft op ons circadiaans ritme of ons waak-slaap ritme. Daarom is de aanwezigheid van daglicht zo belangrijk op een werkplek. Naast productiviteit heeft dit een positieve invloed op hele reeks parameters van mentaal welzijn: stress, welzijn, gemoed, symptomen van depressie en vermoeidheid. Medewerkers verkiezen ook daglicht boven kunstlicht.

Toch kan lichtinval van buitenaf ook verblinding geven of storend zijn. Om dit op te vangen toont dynamische beglazing heel goede resultaten. Deze dynamische zonwering of dit intelligente glas past zijn tint aan aan de lichtomstandigheden. Dit geeft alvast duidelijk betere resultaten op vlak van prestatie en welzijn vergeleken met de klassieke blinden.

Ook heel gunstige resultaten stelt men vast bij de hoge kleurtemperaturen van de lampen (>6500K). Dit is wit-blauw, helder en koel licht. Met een toenemende kleurtemperatuur nemen immers productiviteit en prestatie toe en nemen stress en vermoeidheid af. Ook voor verlichtingssterkte geven waarden boven 750Lux betere resultaten dan de waarden van 500 Lux en minder. Dat is dus hoger dan de standaard aanbevelingen voor op kantoor.

Besluit

Kantoorinrichting en mentaal welzijn hangen vooral af van daglicht, thermisch comfort en het type kantoor (daaraan gelinkt storend lawaai). Deze factoren hebben het grootste effect op stress en productiviteit. De invloed van kantoorinrichting op symptomen van stress en burn-out is echter nog niet veel onderzocht. Toch hebben verlichting (daglicht/hoge kleurtemperatuur), type kantoor (ruimtes voor vitaliteit met dynamische elementen) en akoestiek (minder achtergrondlawaai) hier een gunstig effect op.

  • Bron:
    Kropman ea. 2022 The business case for a healthy office: a holistic overview of relations between office workspace design and mental health. Ergonomics, 1-18 [link].