Levitate exoskelet

FAQ Exoskeletten

Testen met een exoskeletten zijn volop aan de gang in bedrijven. Daarbij keren vaak dezelfde vragen terug over de ergonomie. Deze FAQ exoskeletten geeft een overzicht van antwoorden.

  1. Vermindert een exoskelet effectief de belasting?

Exoskeletten doen wat ze moeten doen, ze ondersteunen effectief de rug of de armen. De resultaten over lopen sterk uiteen: van 10% voordeel in praktijkonderzoek tot 40% in labo-onderzoek. Het grootste effect vindt men bij statische houdingen. Plamuren met de arm lang boven het hoofd of opereren met de rug lang gebogen zijn typische taken met een goed resultaat. Exoskeletten werken in een bepaalde bewegingsrange. Stemt deze overeen met die van het werk, dan ondersteunt een exokelet effectief.

  1. Verschuift de belasting naar andere lichaamsregio’s?

Dit aspect wordt echter niet zoveel meegenomen in studies rond exoskeletten. De hypothese is dat de totale belasting op het lichaam gelijk blijft. Een exoskelet ondersteunt een specifieke lichaamsregio en verdeelt de belasting naar andere lichaamsregio’s. Een exoskelet voor de rug vermindert de spieractiviteit van de rugspieren. Sommige onderzoeken vinden echter ook een toename in de werking van de schouder- of beenspieren. Dit kan men verklaren door een verschuiving of het herverdelen van de belasting.

  1. Verzwakken de rugspieren niet als men lang een exoskelet draagt?

Lange termijneffecten van exoskeletten op de spieren zijn nog niet onderzocht. Het is echter weinig waarschijnlijk dat de rugspieren gaan verzwakken. Een exoskelet ondersteunt de spierwerking, maar neemt deze niet volledig over. Gezien de verbetering in praktijksituaties slechts 10% bedraagt, blijven de rugspieren het meeste werk zelf doen. Het langdurig dragen van braces tijdens het werk werd in het verleden wel afgeraden. Deze immobiliseren echter een beweging. Dat doet een exoskelet niet. 

  1. Zijn er medische contra-indicaties?

Op zich zijn er geen medische contra-indicaties voor een exoskelet. Toch is het ook geen wondermiddel. Mensen die arbeidsongeschikt zijn door een hernia of na een operatie, zijn dat ook met een exoskelet. Bij wie tillen een verhoogde aandacht vraagt omwille van medische situatie (vb. prothese), zal dat eveneens blijven. Implantaten (borst/hart) kunnen wel een contra-indicatie vragen met een extern harnas rond de romp en borst. De banden kunnen ook gaan schuren of de huid irriteren.

  1. Wat zijn de subjectieve bevindingen?

De subjectieve ongemakken die medewerkers ervaren, zijn vandaag de grootste beperking bij de implementatie van exoskeletten. Tijdens de testen komen ongemakken of mogelijke verbeteringen naar boven: warmte, vermoeiend, pasvorm, hygiëne, afmetingen, drukpunten, schuren,… Deze moet men afwegen tegenover het positieve gevoel van de minder fysieke belasting die ze ervaren. Om een goede acceptatie mogelijk te maken, is eveneens een goede communicatie belangrijk.

  1. Wat is het effect van een exoskelet op de risicoanalyse?

Een risicoanalyse kent verschillende vormen. In een participatieve risicoanalyse kunnen de medewerkers zelf aangeven welke ondersteuning en ongemakken ze ervaren. Het kwantificeren van het effect gebeurt op expertniveau door de spieractiviteit (EMG) te meten. Een andere optie zijn biomechanische modellen. Wanneer men de krachtenwerking van een exoskelet kent, kan men deze integreren in het biomechanisch model en in minder brengen op de natuurlijke spierwerking.

  1. Kan men het maximum gewicht verhogen met exoskelet?

In optimale omstandigheden mag een persoon maximaal 25kg tillen. Dat is geen wet, maar een goed aanvaarde norm. In realistische omstandigheden met frequent tillen, zal dat maximum eerder 15kg zijn. Met een exoskelet blijft dit hetzelfde. De insteek om een exoskelet te introduceren, mag niet zijn om de belasting terug te verhogen of om onaanvaardbare situaties acceptabel te maken. Een passief exoskelet dient om de mens te ondersteunen, niet om productiviteit op te drijven.

  1. Is een exoskelet een PBM?

Een exoskelet is een arbeidsmiddel, maar geen PBM of persoonlijk beschermingsmiddel. Het is immers nog niet aangetoond dat exoskeletten beschermen tegen klachten aan het bewegingsapparaat. Vervolgens kan het dus ook geen PBM zijn. Nochtans is dit een steeds terugkerende vraag in de FAQ exoskeletten. De plaats in de preventiehiërarchie is wel duidelijk, het hoort bij de individuele oplossingen. Een exoskelet kan niet de eerste of enige oplossing zijn.

  1. Kan men effectief 100kg tillen met een exoskelet?

Vandaag experimenteren bedrijven met passieve exoskeletten zonder aandrijving. In de media werd reeds gewag gemaakt dat het tillen van 100kg een makkie zou worden. Dat is vandaag echter niet de realiteit. De ontwikkeling van actieve exoskeletten is echter volop bezig. Dit zijn exoskeletten met een motor die extra kracht ontwikkelen ofwel robotpakken met aandrijving zoals in de films van Ironman. Er zijn nog geen echt betaalbare versies op de markt (meer dan 30 000 euro voor één pak).

  1. Welke exoskeletons zijn er op de markt?

Er zijn verschillende soorten exoskeletten op de markt. De exoskeletten voor de rug en schouders zijn het best gekend. Laevo, German Bionics en BackX ondersteunen specifiek de rug. Skelex, Eksoworks, Exhauss en ShoulderX zijn het meest efficiënt bij het werken boven het hoofd. Daarnaast wordt geëxperimenteerd met hybride vormen of specifieke toepassingen voor de pols en benen.


Exoskelet: soortenpraktijkFAQreview 2021IEA2018review 2016ExoPAexosquelettes