Plafondliften zijn
een aanrader in RVT's
Lage rugpijn komt vaak voor bij verzorgend personeel. Het
manueel verplaatsen van patiënten heeft daar een belangrijk
aandeel in. De plafondlift is een efficiënte ergonomische
maatregel, vooral bij langdurig verblijf in een verzorgingsinstelling.
Het aantal overbelastingsklachten door het heffen en transfers
daalt, de rugspieren moeten minder hard werken en het is meer
comfortabel voor zowel de patiënt/bewoner als de verzorger.
Bovendien is een plafondlift kosteneffectief, op 2 jaar tijd
is ze terugverdiend. Voor het herpositioneren van de patiënt
in bed zijn de resultaten minder éénduidig.
Aantal
klachten daalt
In een ziekenhuis met langdurig verblijf werden 65 plafondliften
geïnstalleerd. Het aantal overbelastingsklachten bij
het verzorgend personeel werd vergeleken over een periode
van 1,5 jaar na het invoeren van de plafondliften ten opzichte
van de 3 jaren ervoor. Het aantal overbelastingsklachten tengevolge
van transfers en het tillen was met 58% duidelijk gedaald.
De daling van het aantal klachten tengevolge van het herpositioneren
van patiënten was echter niet significant [1].
Een gelijkaardig resultaat werd gevonden in een verzorgingsinstelling
met 257 bedden in Canada. Boven elk bed werd een plafondlift
geplaatst. De ziekteverzuimkosten in de vijf maanden na het
invoeren van de plafondlift bleken gemiddeld 53% gedaald te
zijn over de hele instelling vergeleken met de vijf maanden
ervoor. Over een periode van één jaar was het
aantal ziekteverzuimdagen met 41% gedaald. De gemiddelde kosten
per ziekteverzuimgeval lagen 45% lager wat aanduidt dat de
aandoeningen ook minder ernstig waren [2].
Het effect is nog duidelijker op langere termijn. Na drie
jaar werken met een plafondlift, waren de kosten en het aantal
verloren uren specifiek door het heffen en transfers van patiënten
respectievelijk 82 en 83% lager dan ervoor [3].
Een plafondlift is een goede maatregel om klachten te voorkomen.
Kosteneffectief
De aankoop van een plafondlift kost geld, maar daar tegenover
zijn er ook baten. Minder ziekteverzuim betekent immers een
besparing op volgende factoren:
* loondoorbetaling
* kosten ziekte-uitkering
* kosten vervanger
* kosten opleiding vervanger
Wanneer
de directe en indirecte kosten van het ziekteverzuim ten gevolge
van tillen en transfers vergeleken wordt over 3 jaar na de
invoering van de plafondlift ten opzichte van de 3 jaar ervoor,
dan is er een snel terugverdieneffect. In de veronderstelling
dat het ziekteverzuim zonder plafondlift gewoon was blijven
stijgen, dan zou er reeds binnen het jaar een terugverdieneffect
zijn (0,82 jaar). Wanneer de kosten gelijk zouden blijven
aan het jaar vlak voor de interventie, dan is de plafondlift
kosteneffectief na 2,5 jaar [4].
Deze resultaten sluiten goed aan met een ander onderzoek waar
65 plafondliften werden geïnstalleerd. Op basis van directe
en indirecte kosten, rekening houdend met de stijgende ziekte-uitkering,
was er binnen de 2 jaar een terugverdieneffect. De periode
waarop enkel de directe kosten verbonden aan de plafondlift
zich terugbetalen, wordt geschat op 3,85 jaar [1].
Minder
spieractiviteit
De spieractiviteit van de rugspieren (m. Erector Spinae, m.Latissimus
dorsi) en de schouder-nekspier (m.Trapezius) werd opgemeten
tijdens de transfer van bed naar rolstoel en omgekeerd. Globaal
bekeken vertoonde het werken met een plafondlift de laagste
gemiddelde spieractiviteit, alsook de laagste piekwaarden
vergeleken met een passieve tillift en het manueel uitvoeren
van de transfer. Het verplaatsen met een vloerlilft (passieve
tillift) vereiste dus meer spierwerk, maar dit lag een stuk
lager dan bij de manuele transfer [5].
Wanneer echter ook rekening gehouden wordt met de duur dat
de krachten worden uitgeoefend, dan scoorde de manuele uitvoering
wel als beste. De gemiddelde en piekkrachten liggen een (onaanvaardbaar)
stuk hoger, maar ze worden minder lang aangehouden omdat een
manuele transfer nog altijd het snelste is. Een plafondlift
kwam op de tweede plaats omdat naast de lagere krachten dit
ook sneller is dan het werken met een vloerlift [5].
Een andere opvallende vastelling was dat de ervaren verzorgenden
hun spieren anders gebruiken dan beginners. De mensen met
ervaring gebruiken de lage rugspieren minder en verdelen de
belasting meer over de schouders. De spieractiviteit van de
schouder-nekspieren lag dan ook dubbel zo hoog bij het ervaren
verzorgend personeel. Deze strategie suggereert dat ze meer
de lage rug beschermen, maar wel meer de schouders belasten
[5].
Plafondlift
is minder rugbelastend
Het verplaatsen van patiënten met een plafondlift houdt
een aanvaardbare rugbelasting in. Bij de manuele verplaatsingstechnieken
is dat vaak niet het geval, zelfs indien ze met twee personen
worden uitgevoerd. Een 3D analyse van de krachten op de rug
toonde aan dat ook met een passieve tillift op de grond de
schuifkrachten in voor/achterwaartse richting nog steeds te
hoog kunnen zijn. Daarom geniet een plafondlift de voorkeur.
De krachten op de wervelkolom bleven immers binnen de aanvaardbare
grezen [6].
Comfort
van patiënt en verzorgende
De verpleegsters en verzorgenden die werken met een plafondlift
ervaren de ergonomische interventie als positief. Het maakt
hun job gemakkelijker om uit te voeren en ze verkiezen een
plafondlift boven de manuele methodes of vloerliften (actieve
of passieve tillift) voor het verplaatsen en herpositioneren
van patiënten. De patiënten zelf verkiezen eveneens
een plafondlift om verplaatst te worden [7].
Het ongemak in de nek, schouders, rug handen en armen daalde
aanzienlijk na het invoeren van een plafondlift. Ook wordt
het risico op overbelasting door het tillen of transfers van
patiënten lager ingeschat. Het ervaren risico of ongemak/pijn
tengevolge van het herpositioneren van bewoners in bed echter
werd niet beïnvloed door het gebruik van een plafondlift
[8].
Gebruik
van plafondlift
Ergonomische hulpmiddelen voorzien is één, ze
gebruiken is twee. Uit een studie in 19 ziekenhuizen bleek
immers dat ze niet altijd gebruikt worden wanneer dat toch
nodig zou zijn. Specifiek voor de tilliften bleken de voornaamste
redenen om ze te gebruiken [9]:
* motivatie van de verzorgende
* aanwezigheid van lage rugpijn tijdens het voorbije jaar
* makkelijk bereikbaar zijn van de tillift
* ondersteuning van het beleid
De motivatie van de verzorgende blijkt daarbij af te hangen
van het aantal tilliften en directe bereikbaarheid ervan.
Plafondliften zijn daarom een goede keuze omdat ze boven elk
bed hangen [9].
Vaak
vermelden verzorgenden dat ze geen tijd hebben om de hulpmiddelen
te gebruiken. Het manueel verplaatsen is inderdaad het snelst,
maar een plafondlift is wel sneller dan een passieve tillift.
De transfer van bed naar stoel duurde bijvoorbeeld met een
plafondlift gemiddeld iets meer dan 2'30, waar dit bij de
passieve tillift al meer dan 4'30 was. Het personeel van de
RVT's in deze studie beoordeelde de plafondlift comfortabeler
voor de patiënt en voor zichzelf. Zowel de transfers
als verplaatsingen in bed werden als fysiek minder belastend
beoordeeld [10].
[1]
Ronald LA, Yassi A, Spiegel J, Tate RB, Tait D, Mozel MR.
2002 Effectiveness of installing overhead ceiling lifts. Reducing
musculoskeletal injuries in an extended care hospital unit.
AAOHN 50: 120-127.
[2]
Interior Health Authority 2003. Cottonwoods extended care
unit summary of the No Lift Program review. January 2002 -
December 2002. Kelowna Canada.
[3]
Spiegel J, Ronald LA, Tate RB, Hacking P, Colby T. 2002 Implementing
a resident lifting system in an extended care hospital. Demonstrating
cost-benefit. AAOHN 50: 128-134.
[4]
Chhokar R, Engst C, Millar A, Robinson D, Tate RB, Yassi A.
2005 The three-year economic benefits of a ceiling lift intervention
aimed to reduce healthcare worker injuries. Appl Ergon 36
(2): 223-229.
[5]
Keir PJ, MacDonell CW. 2004 Muscle activity during patient
transfers: a preliminary study on the influence of lift assists
and experience. Ergonomics 47 (3): 296-306.
[6]
Marras WS, Knapik GG, Ferguson S. 2009 Lumbar spine forces
during manoeuvring of ceiling-based and floor-based patient
transfer devices. Ergonomics 52 (3): 384-97.
[7]
Alamgir H, Li OW, Gorman E, Fast C, Yu S, Kidd C. 2009 Evaluation
of ceiling lifts in health care settings: patient outcome
and perception. AAOHN 57 (9): 374-380.
[8]
Engst C, Chhokar R, Miller A, Tate RB, Yassi A. 2005 Effectiveness
of overhead lifting devices in reducing the risk of injury
to care staff in extended care facilities. Ergonomics 48 (2):
187-199.
[9]
Koppelaar E, Knibbe JJ, Miedema HS, Burdorf A. 2010 Individual
and organisational determinants of use of ergonomic devices
in healthcare. Occup Environ Med, November.
[10]
Alamgir H, Li OW, Yu S, Gorman E, Fast C, Kidd C. 2009 Evaluation
of ceiling lifts: transfer time, patient comfort and staff
perceptions. Injury 40 (9): 987-92.
plafondlift
- ziekenhuisbed
- hulpmiddelen
- glijzeil - steunkousslide
- preventiebeleid ergonomie:
zorg
