Vermoeide benen bij langdurig staan

Staan wordt tegenwoordig vaak als oplossing voor het langdurig zitten voorgeschreven. Langdurig staan is echter ook een risico en gaat gepaard met klachten aan de rug en onderste ledematen. Door middel van objectieve metingen kan men vermoeide benen zichtbaar maken. De vermoeidheid neemt toe met de tijd en blijkt ook na het werk voort te duren. Met deze methode wil men nieuwe richtlijn rond de duur van het staand werken kunnen formuleren…

Staan is vermoeiend voor de rug en benen

In een Europese studie bij 44000 werknemers geeft 46% aan dat ze meer dan driekwart van de werkdag staan. Typische voorbeelden zijn de horeca, retail, productie, landbouw, zorg en bouw,… Staand werken wordt hier begrepen als ter plekke staand of beperkt wandelend werken. In de groep die meer dan 75% van de dag staand werkt, heeft meer dan de helft last aan de lage rug. Dat is duidelijk meer dan wie bijna nooit of slechts een kwart tot de helft van de dag staand werkt. Klachten aan de onderste ledematen worden door 40% van de werknemers vermeld, dubbel zoveel dan wie bijna nooit staand werkt. Wat ook opvalt, is dat het aantal klachten toeneemt met de leeftijd.

Hoe objectief meten?

Het meten van de spieractiviteit (EMG) is geen bruikbare parameter omdat de spieren niet hard genoeg moeten werken. Daarom heeft men een nieuwe methode bedacht, het meten van de “muscle twitch force”. Men geeft door elektrostimulatie een constante prikkel aan de kuitspier en kijkt vervolgens hoeveel kracht deze levert. Dat is de muscle twitch force. Wanneer de geleverde kracht vermindert, is dat een teken van vermoeidheid.

Een andere parameter is de verplaatsing van het lichaamszwaartepunt boven de voeten. Meer en snellere variatie kan geïnterpreteerd worden als meer vermoeidheid in de benen. Toch zijn de verplaatsingen eerder klein, waardoor deze methode minder bruikbaar is. Dat geldt ook voor de subjectief ervaren vermoeidheid. Deze neemt toe doorheen de dag, maar een half uur na het werk vermelden de werknemers subjectief geen vermoeidheid meer. Objectief blijkt er echter nog steeds een betekenisvol krachtverlies te zijn na vijf uur staan en een half uur zitten.

Geen vermoeide benen na twee uur, wel na vijf uur

Om vermoeide benen ten gevolge van langdurig staan na te gaan, werden assemblagewerkers de hele dag opgemeten. Elk uur was er vijf minuten mogelijkheid tot zitten en er was een middagpauze van 30 minuten zitten. De muscle twitch force neemt geleidelijk aan af met de tijd. Na twee uur staand werken, is er echter nog geen betekenisvol verschil. Dat is er wel na vijf uur. De ondergrond (beton, mat, zool) maakte daarbij geen onderscheid. Na het werk is de vermoeidheid na 30 minuten nog steeds zichtbaar.

Bij de jonge groep (18-30 jaar) was er een tendens tot sneller herstel op de nitril matten en met inlegzolen. Bij oudere medewerkers (55-60 jaar) was er geen verschil in ondergrond meetbaar. Ze hebben wel langer herstel nodig. Na één uur was er bij hen nog steeds een krachtvermindering meetbaar.

De gangbare richtlijnen rond het langdurig staan, dienen herbekeken te worden. Één uur continu staan, blijkt uit deze studie niet meteen een groot probleem. Maximum de helft van de dag rechtstaan, is wel een goede richtlijn.

Bronnen: Sprekers IEA congres 2015
Martin. Muscle fatigue and discomfort associated with standing and walking: comparison of surfaces.
Garcia G. Long lastig muscle fatigue after standing work.
Graf M. Should we recommandeer people to stand more than sit at work?