Slaaphouding bij gepersonaliseerd slaapsysteem

Slapen op maat

Tijdens het slapen recupereert de rug van de belasting die de tussenwervelschijven overdag ondergaan. Dit gebeurt het best met de rug in zijn natuurlijke houding. Een gepersonaliseerd slaapsysteem laat dit toe door de zones van het slaapsysteem (matras of bodem) aan te passen aan de lichaamsbouw en gewichtsverdeling van de individuele slaper. Deze studie toont bovendien ook aan dat de slaapkwaliteit verbetert: men ligt minder wakker in bed en is ‘s morgens beter uitgeslapen.

Hard is beter dan zacht

Eerdere studies concentreerden zich vooral op verschillende hardheden van de matras: “zacht”, “medium” en “hard”. Over het algemeen geeft een harde en medium harde matras een betere houding van de rug.
Wat het materiaal van de matras betreft verschilt de slaaparchitectuur niet tussen een verenmatras of een matras uit schuim. Het ervaren comfort is dan een beter criterium. Wanneer een opdeling gemaakt wordt tussen een “comfortabel” en “oncomfortabel” bed, dan bleek de slaaparchitectuur wel verschillend.

Gepersonaliseerd slaapsysteem met zones

Een gepersonaliseerd slaapsysteem heeft verschillende zones aangepast aan de lichaamsbouw en gewichtsverdeling van de slaper. In zijlig is een slaapsysteem dan zachter aan de schouders en steviger aan bekken en lage rug. Het verschil in hardheid tussen de zones werd bepaald door de verhouding tussen schouder- en taillebreedte voor de schouderzone en door de verhouding tussen taille- en heupbreedte voor de bekkenzone. In functie van de BMI werd de globale stijfheid van de zones bepaald. Bij een slaper met een BMI boven de 25, is de gehele ondersteuning van het slaapsysteem harder of stijver dan bij de slaper met een lagere BMI.

Als tegenhanger van het gepersonaliseerde slaapsysteem moesten de testpersonen ook slapen op een hangmatsysteem. Hier werd de schouderzone juist harder gemaakt ten opzichte van een zachtere bekken- en taillezone. Daardoor ontstaat er een soort hangmateffect doordat het bekken dieper wegzakt.

Rugpositie en slaapkwaliteit verbeteren

Aan de hand van videorasterstereografie kan de positie van de wervelkolom bepaald worden op de verschillende slaapsystemen. In zijlig benaderde het gepersonaliseerde slaapsyteem veel meer een rechte lijn vergeleken met het hangmatsysteem. De comfortzones hebben dus wel degelijk invloed op de positie van de rug.
De slaapkwaliteit werd objectief gemeten door polysomnografie (met elektroden) en subjectief bevraagd. Mensen slapen beter op een gepersonaliseerd systeem ten opzichte van de hangmatmatras. Toch was er een verschil tussen de slaaphoudingen. Mensen die vooral in zijlig slapen hebben een betere slaapkwaliteit en een beter herstel. Ze zijn ‘s morgens meer wakker. Voor mensen die de meeste tijd op hun rug slapen was er geen verschil tussen beide onderzochte bedden.

Betere slaaparchitectuur

Bij de mensen die de meeste tijd in zijlig slapen was ook de slaaparchitectuur beter bij het bed op maat vergeleken met het hangmatbed:

  • ze liggen minder lang wakker in bed
  • ze hebben meer REM slaap (dromen/geheugen)
  • ze worden vaker, maar korter wakker (kan men zich niet herinneren)
  • ze hebben minder diepe slaap op einde van de nacht (ze zijn meer uitgerust)

Actief slaapsysteem voor verschillende slaaphoudingen

In ruglig had het gepersonaliseerde bed geen voordeel. De instelling van de comfortzones was immers gebaseerd op zijlig omdat deze houding doorheen de nacht het meeste voorkomt. De ondersteuning van de rug is dan echter niet optimaal voor het slapen in ruglig. Toch behoort het regelmatig van houding veranderen doorheen de nacht tot een gezond slaapgedrag. Een goed bed biedt in deze wisselende omstandigheden steeds een goede ondersteuning. Daarom zou het interessant zijn moest het bed zelf kunnen detecteren in welke houding de slaper ligt en op basis daarvan de instellingen van de comfortzones aanpassen. Het klinkt als toekomstmuziek in de oren, maar de technologie voor een “actief slaapsysteem” is reeds klaar…

Bron: Verhaert e.a.  2011 Ergonomics in bed design: the effect of spinal alignment on sleep parameters. Ergonomics 54 (2): 169-178.