Vier draagwijzen van schooltassen:
een
fysiologische en biomechanische vergelijking.
Motmans R, Elsen D. Tijdschrift voor Ergonomie 2003; 28 (6):
4-11.
Het dragen van schooltassen is
een dagelijkse belasting voor kinderen en studenten. De lange termijneffecten
op de rug zijn nog niet bekend, maar het is aannemelijk dat repetitieve
belasting van de wervelkolom bijdraagt tot het ontstaan van rugklachten
zowel bij volwassenen als bij kinderen. In het kader van vroegtijdige
preventie is het dus belangrijk de nodige aandacht te schenken aan
schooltassen.
Zowel het gewicht, de duur van
het dragen en de draagwijze bepalen mee de belasting. De klassieke
boekentas die in één hand gedragen wordt, is grotendeels verdwenen.
Meer dan 90% van de schoolgaande jeugd gebruikt een rugzak. De schoudertas
en sportzak worden door ongeveer 10% gekozen. In dit onderzoek wordt
de fysiologische en biomechanische belasting vergeleken met de onbelaste
toestand. Als alternatieve draagwijze werd een buikzak mee geëvalueerd.
Aan 14 hogeschoolstudenten werd
gevraagd om gedurende vijf minuten te wandelen op een loopband. Ze
droegen telkens 15% van hun lichaamsgewicht in de verschillende types
van schooltassen. Dit is even zwaar als kinderen dagelijks doen.
Na het meten van het zuurstofverbruik
blijken de boekentas en schoudertas het meest belastend te zijn. Tussen
een buikzak of een rugzak kon geen verschil gevonden worden. Als regel
kan men onthouden dat het zuurstofverbruik toeneemt naarmate het gewicht
zich verder weg bevindt van het lichaamszwaartepunt en bij asymmetrische
draagwijzen.
Door middel van video-opname werd
ook de houding van de romp en schouders geregistreerd. Tijdens het
dragen van een buikzak neigt de romp een beetje naar achter ter compensatie
van het gewicht op de rug. Omgekeerd is er een buiging naar voor toe
bij de rugzak. Deze houdingsafwijking is bovendien veel groter dan
bij de buikzak. Wordt het schoolgerief gedragen in een boekentas of
schoudertas dan is er niet alleen een voorwaartse buiging van de
romp, maar ook een zijwaartse afwijking van het lichaam weg van de
last. Dit kan het hogere zuurstofverbruik bij de asymmetrische draagwijzen
verklaren. De buikzak daarentegen is het meest rugvriendelijk.
Deze bevindingen zijn in overeenstemming
met de geregistreerde spieractiviteit door middel van EMG. Bij de
buikzak wordt het gangpatroon zoals tijdens het onbelast wandelen
het minste verstoord. De rugspieren werken wel meer door de achterwaartse
rompneiging. Bij de rugzak ziet men het tegenovergestelde patroon:
de rugspieren worden minder en de buikspieren worden juist meer aangesproken.
Deze zijn echter niet gewoon om de romp te stabiliseren en doen dit
niet helemaal symmetrisch.
Bij de schoudertas is de afstemming
tussen linker (roos) en rechter (blauw) zijde van de rugspieren duidelijk
verstoord. Bij de landing van de linkervoet, ongeveer in het midden
van de gangcyclus faalt de rompstabilisatie. Dit komt omdat tijdens
het steunen op het linker been het gewicht van de tas aan de rechterzijde
niet meer ondersteund is. Dit onevenwicht is ook te zien bij de boekentas.
De grotere zijwaartse houdingsafwijking heeft als gevolg dat de linkerzijde
(licht blauw) van de buikspieren constant meer spieractiviteit vertoont.
Men kan dus besluiten dat de buikzak
de minste houdingsafwijkingen en de minste verstoring van de rompstabilisatie
vertoont tijdens het wandelen. Toch lijkt het ook interessant om een
dubbelzak verder te onderzoeken, waarbij de helft vooraan en de helft
achteraan wordt gedragen. Hierbij is er ook een evenwicht in het sagittale
vlak.
hoe
schooltas dragen
-
gewicht
boekentas
- ergonomische
rugzakken -
dubbelzak
- schooltassen
- schoolmeubilair
- hoge
schoolbanken - schoolmeubilair
op maat - norm
schoolstoelen
- rugschool
