Reikafstanden

Reikafstand

Bij het ontwerpen van werkposten speelt naast de werkhoogte ook de horizontale reikafstand een belangrijke rol. Daarbij gelden volgende richtlijnen:

  • 30cm : continu reiken : >10x/min
  • 45cm : frequent reiken : >2x/min
  • 60cm : incidenteel reiken : <2x/min

Het werkgebied bevindt zich tot op 45 cm van de tafelrand, gemeten vanaf het midden van het lichaam. De uiterste reikafstand al staand bedraagt 60 cm voor weinig frequent reiken. In zit is de reikwijdte 5 cm minder. Wanneer grote reikafstanden toch niet vermeden kunnen worden, is dat een argument om een staande werkplek te ontwerpen.

Continu reiken: 30cm

De normale reikafstand wordt bepaald door de bewegingen van de voorarm terwijl de elleboog naast het lichaam blijft. Wanneer de kleine werknemer dan met de hand van buiten naar binnen draait op een tafel, zal de reikafstand 30 cm bedragen. Dit is de zone waarbinnen continu werk (>10x/min) zou moeten gebeuren.

Frequent reiken: 45cm

De maximale reikafstand wordt gemeten met een uitgestrekte arm terwijl de handen op de tafel werken. Regelmatig handmatig werk (< 10x/min) dient deze zone te respecteren. De hoek in de schouders bedraagt dan ongeveer 60°. Volgens de Europese norm voor het ontwerpen van machines, NBN-EN 1005-4, is deze houding aanvaardbaar onder voorwaarden: de frequentie moet lager zijn dan 10x/min.

Incidenteel reiken: 60cm

Taken die incidenteel (<2x/min) voorkomen in een cyclus zoals de aanvoer van materialen, mogen zich tot 60 cm van de tafelrand bevinden. De werkhouding is dan niet meer optimaal. Taakrotatie is nodig. De EN1005-4 laat een lichte buiging van de rug of geheven armen toe aan een lage frequentie (<2x/min) op voorwaarde dat dit niet de hele dag gebeurt.

Gangbare richtlijnen over reikafstanden zijn veelal strenger, de toelaatbare frequenties liggen lager. Vanuit ergonomisch standpunt is dat goed, het risico op overbelasting is lager. In productie echter is meer dan twee keer per minuut reiken standaard en dan zou de werkzone bijvoorbeeld steeds binnen de 30 cm moeten liggen… Dat is niet realistisch.

Reiken naar opzij: max. 60cm

Wat het reiken naar opzij van het lichaam betreft, is deze beperkt vanuit een gefixeerde houding. Voor de 5% kleinste vrouw is dat 60 cm opzij op tafelhoogte. De aanvoer van materialen gebeurt best 15 tot 45 cm boven tafelhoogte. De reikafstanden zijn dan immers groter. Bij vrouwen zijn de reikzones 13% minder ver dan bij de mannen.

Bron: Sengupta A, Das B. 2000 Maximum reach envelope for the seated and standing male and female for industrial workstation design. Ergonomics 43 (9): 1390-1404.

Ontwerp: Ontwerprichtlijnenwerkhoogtereikafstandenbeen- en voetenruimtetilzonestillen vermijden