Beenruimte in vliegtuigen
Vliegtuigmaatschappijnen
proberen zo veel mogelijk zetels in een vliegtuig te krijgen
met zo weinig mogelijk beenruimte. Hoe meer plaatsen per vlucht,
hoe hoger de inkomsten. De reizigers langs de andere kant
wil waar voor hun geld en dus een minimum aan beenruimte.
Bij lange afstandsvluchten staat comfort op nummer 1.
Beenruimte
vs seat pitch
Economy
class syndrome
Wat
is wettelijk toegelaten ?
Fat
tax - obesitastaks
Beenruimte
vs seat pitch
De afstand tussen de zetels die de vliegtuigmaatschappijen
opgeven, is de seat pitch. Dit is gemeten op een vast punt
van de zetel, bijvoorbeeld van de achterkant van de zetel
tot de volgende achterkant. Deze maat is ruimer dan de effectieve
beenruimte omdat de dikte van de rugleuning ermee in verrekend
zit. Een manier om beenruimte te winnen was dan ook het dunner
maken van de rugleuning.
De
seat pitch in economy class voor lange afstandsvluchten schommelt
vaak rond 76 en 81 cm. Dat is krap, heel krap. Lagekostenmaatschappijen
gaan zelfs tot 71 cm. De beperkte beenruimte laat weinig beweging
toe en leidt tot een verkrampte zithouding. Mensen met wat
langere benen zullen zelfs met de knieën de zetel voor
hen raken. Houdingsafwisseling is voor deze passagiers al
helemaal niet mogelijk. Een oplossing kan zijn om een zetel
aan de middenste nooduitgang te vragen. Deze plaatsen hebben
extra beenruimte, maar zijn uiteraard beperkt in aantal.
Economy
class syndrome
De
krappe tussenafstand van de vliegtuigzetels kwam onder de
aandacht na een aantal gevallen van diepe veneuse trombose.
Door de verkrampte zithouding vertraagt de doorbloeding in
de benen en ontstaan er bloedklonters. Tijdens het vliegen
zelf heeft men hier geen last van, maar eens geland kan dit
leiden tot felle pijnklachten in de benen. Wanneer bovendien
een bloedklontertje loskomt, kan dit via de bloedbaan in het
hart en longen (embolie) terecht komen, met in het slechtste
geval een fatale afloop.
Het
mechanisme waardoor deze bloedklonters ontstaan is nog niet
helemaal duidelijk. Het zou een combinatie van langdurig zitten
in een verkrampte houding, druk in de cabine en een laag zuursofgehalte
zijn. Wel blijkt dat de kans op bloedklonterjes twee tot vier
keer hoger ligt na een lange afstandsvlucht. De duur van de
reistijd houdt rechtstreeks verband met het ontstaan van diepe
veneuse trombose [1]. Wanneer de benen
onvoldoende kunnen bewegen tijdens het vliegen, zal de bloedstroom
vertragen. Omwille van de beperkte beenruimte in economy class,
was de naam "economy class syndrome" snel gevonden.
Deze
term verspreidde zich snel toen in de aanloop van het WK voetbal
in Japan (2002) enkele dodelijke gevalen bekend geraakten.
Topsorters bleken bovendien een risicogroep. Om langdurig
zitten te vermijden maakten verschillende voetbalteams een
tussenstop richting Japan. Op het vliegtuig moesten de spelers
regelmatig bewegen, tot zelfs oefeningen met een voetbal toe.
Samen met steunkousen moest dit ervoor zorgen dat de bloedstroom
richting hart op gang bleef en ophoping in de onderbenen vermeden
werd.
Voldoende
drinken en bewegen zijn tips die voor alle passaggiers van
toepassing zijn.
Mensen
met een gekend risico die een lange afstandsvlucht (> 6
uren) ondernemen, kunnen preventief steunkousen dragen en/of
heparine-injecties krijgen [2]. Naast
de sporters zijn ook zwaarlijvigen en mensen met spataders
risicogroepen.
Het
fenomeen "diepe veneuse trombose" of "economy
class syndrome" zette ook de ontwerpers van vliegtuigzetels
aan het denken. Zo werd een dynamische voetensteun bedacht.
Deze laat een continue buiging en strekking van de enkel toe,
waardoor de spierpomp in de onderbenen gestimuleerd blijft.
Nog een stap verder gaat de NewSit. Het voorste deel van het
zitvlak in de kniekuil kan omhoog bewegen zodat de voeten
los komen van de grond. Dit maakt beweging van de voeten gemakkelijker
en doet de kans op diepe veneuse trombose dalen. Onderzoek
toonde aan dat het volume in de kuiten met 26% toenam in een
gewone vliegtuigzetel. Met de NewSit was dit slechts 3%, wat
duidt op een betere doorbloeding wanneer de voeten regelmatig
kunnen bewegen [3].
Wat
is wettelijk toegelaten ?
Kunnen
vliegtuigmaatschappijen zich dan alles veroorloven of bestaat
er toch een wetgeving? In het Verenigd Koninkrijk stelt een
wet dat de beenruimte minimum 66 cm of 26 inch moet zijn.
Dat betekent dat de seat pitch of afstand tussen de zetels
71 cm (28") is. Dit heeft niets met het zitcomfort te
maken, maar alles met brandveiligheid. Met deze tussenafstand
kunnen de passagiers snel en veilig evacueren. In praktijk
beantwoorden alle vliegtuigmaatschappijen aan deze minimale
beenruimte, zowel voor korte als lange afstandsvluchten.
Toch
is er in Groot-Brittannië een rechtzaak geweest van een
passagier wegens onverdraagbaar ongemak op een vlucht naar
Canada. De beenruimte bedroeg 74 cm (29 inch). De rechter
stelde de reiziger in het gelijk met de suggestie dat voor
lange afstandsvluchten een tussenafstand van 34" of 86
cm nodig is. Geen enkele Britse vliegtuigmaatschappij echter
biedt dat comfort... in economy class.
En
dat is meteen het tegenargument van de vliegtuigmaatschappijen.
In elk vliegtuig zijn er zitplaatsen met veel beenruimte,
zelfs voor grote mensen, namelijk in Business of First Class.
De reiziger dient dan wel extra te betalen. Een andere optie
is dat men bijbetaalt. KLM verkoopt zo extra beenruimte voor
intercontinentale vluchten. Voor 80 tot 150 euro krijgt men
beenruimte en kan de rugleuning verder naar achter. Bij United
Airlines krijgt de passagier een zetel met 89 cm tussenafstand
voor een meerprijs van 90 tot 200 dollar. Die filosofie sluit
aan met zwaarlijvige mensen die moeten bijbetalen wanneer
ze niet mooi in het vliegtuigzitje passen.
Fat
tax - obesitastaks
Fat
tax betekent dat zwaarlijvige mensen dienen bij te betalen
voor een tweede zitje. De definitie van "te dik"
is wanneer beide armsteunen op 43-45 cm tussenafstand niet
naar beneden kunnen of wanneer de passagier een stuk van de
aangrenzende zetel raakt. Sinds 2010 hebben KLM en Air France
ook in Europa deze obesitastaks ingevoerd. De obese reiziger
krijgt wel 25% korting op de tweede zetel en wanneer het vliegtuig
niet vol is, krijgt hij/zij de kost volledig terugbetaald.
De idee van obesitastaks zorgde voor heel wat ophef, omdat
de grens met discriminatie "dun" is. Een Canadese
rechtbank oordeelde zo dat obese mensen omwille van een medische
oorzaak recht hebben op een gratis tweede zitplaats.
Comfortabel
zitten in economy class in een vliegtuig is niet voor iedereen
weggelegd. De zitbreedte en beenruimte zijn niet (meer) afgestemd
op de lichaamsmaten van de passagiers. De standaard breedte
van de vliegtuigzetel in de vliegtuigen van Boejing stamt
uit 1954 en is nauwelijks of niet veranderd. De mensen zijn
ondertussen wel groter en zwaarder geworden. Maar waar trekt
men de grens? In Amerika is één derde van de
mensen obees, moet dan ook één derde van de
vliegtuigzetels extra breed zijn?
De
maten van de vliegtuigzetel kunnen alleszins beter en dan
is er nog niet gesproken over de ondersteuning van de rug.
Met de huidige vlakke vorm van de rugleuning wordt de natuurlijke
holle kromming in de lage rug niet ondersteund. Een lange
vlucht in een doorgezakte zithouding is moeilijk comfortabel
te noemen. Onderzoek met een opblaasbare steun maakte duidelijk
dat de lage rug gemiddeld 15° doorzakt bij de huidige
zetels [4]. De vliegtuigzetel... ergonomisch
geen hoogvlieger.
[1]
Kuipers S, Schreijer AJ, Cannegieter SC, Büller HR, Rosendaal
FR, Middeldorp S. 2007 Travel and venous thrombosis: a systematic
review. J Inter Med 262 (6): 615-34.
[2] Philbrick JT, Shumate R, Siadaty MS, Becker DM.
2007 Air travel and venous thromboembolism: a systematic review.
J Gen Inter Med 22 (1): 107-114.
[3] Abramowitz HB, Gertz SD. 2007 Venous stasis,
deep venous thrombosis and airline flight: can the seat be
fixed? Ann Vasc Surg 21(3):267-71.
[4] McGill SM, Fenwick CM. 2009 Using a pneumatic
support to correct sitting posture for prolonged periods:
a study using airline seats. Ergonomics 52(9):1162-8.
bureaustoel
- busbestuurderzetel
-
fietszadel
- kappersfiets
- kniestoel
- rolstoelkussen
- schoolmeubilair
- schoolstoel
- treinzetel
-
vliegtuigzetel
-
zitballen
