Stemcomputers: mag het wat
gebruiksvriendelijker?
De
stemcomputers in België zijn verouderd, de software ook.
Elektronisch stemmen met een stemcomputer gaat over het algemeen
vlot en snel, maar niet voor iedereen. Elke voorzitter van
een stembureau zal vele voorvallen kunnen vertellen over hoe
ze kiezers hebben moeten helpen met stemmen. Met een betere
ergonomie echter kan een deel hiervan vermeden worden...
Touchscreen
Scherm op ooghoogte of gekantelde opstelling
Kleurengebruik
Alle mogelijkheden zichtbaar maken
Feedback geven
De niet-gemiddelde stemmer
Kaart achteraf
Touchscreen
Een
eerste blik op een stemcomputer lijkt op een bankautomaat,
waar men ook zo'n kaart dient in te voegen. Daarna volgt een
overzichtsscherm met de verschillende mogelijkheden: de partijen
op de stemcomputer, de transactiemogelijkheden op de bankautomaat.
Bij het duwen op een een partij echter zal er niets gebeuren...
Er is een pennetje nodig, wat niet meteen opvalt. Voor wie
wat ouder is en geen zakcomputer kent, is dat ook niet evident.
De nieuwe computers zouden beter touchscreens zijn ofwel moet
de gebruiker begeleid worden naar het pennetje door een instructie. Voor wie minder vertrouwd is met een computer, zal dat een welgekomen
steun zijn.
Scherm
op ooghoogte of gekantelde opstelling
Eens het overzicht van de partijen gevonden, is niet meteen duidelijk
of het over de Kamer of de Senaat gaat. Dat staat wel helemaal
bovenaan het scherm, maar is voor velen niet leesbaar. Het
midden van het scherm komt immers op 1m15 hoog. Dat is ter
hoogte van de navel van de gemiddelde Belgische man. De ogen
staan helaas een heel stuk hoger. Doordat men zo sterk naar
beneden moet kijken is het bovenste deel van het scherm niet
zichtbaar. Een betere hoogte zou zijn met de bovenrand van
het scherm op 1m60, de ooghoogte van de gemiddelde Belg. De
ooghoogte in zit voor de rolstoeltoegankelijke computers is
gemiddeld 1m20. Een andere oplossing is het scherm laag te
laten staan, maar dan wel gekanteld. Nadeel van de oude beeldschermen
echter is dat ze heel gevoelig zijn aan reflectie. De verlichting
zou weerkaatsen op het scherm. Met nieuwe flatscreens is dat
veel minder een probleem.
Kleurengebruik
Het huidige stemprogramma heeft een witte achtergrond met zwarte
tekst. Goed leesbaar, maar kleuren bieden ook mogelijkheden.
Bij de papieren stembrieven zijn die voor de Senaat "roze",
die voor de Kamer "wit". De partijen hebben allen
een naam, maar ook een kleur. Kleurgebruik of extra coderen
leidt tot een betere begrijpbaarheid. Het zou sneller opvallen
dat men voor de Kamer aan het stemmen is. De overgang naar
de Senaatslijsten zou ook beter opvallen. Na het stemmen voor
de Kamer, verschijnt er opnieuw eenzelfde overzichtsscherm
met als enige verschil de (onleesbare) tekst "SENAAT".
Opvallend is ook dat het bolletje dat men kleurt "zwart"
wordt. Stemmen op papier gebeurt echter met de bekende en
typische "rode" potlood. Dan valt het ook veel beter
op dat men gestemd heeft, de terugkoppeling van je keuze is
duidelijker.
Alle
mogelijkheden zichtbaar maken
Met
een stemcomputer kan men blanco stemmen. Dat is immers één
van de mogelijkheden bij het overzicht van de partijen. Ongeldig
stemmen is niet meer mogelijk. Men duwt op één
partij en kan alleen op die lijst kiezen. Op de overzichtslijst
echter, staat er enkel een bolletje aan de partij. Men dient
op een naam te drukken om alle bolletjes achter de namen te
krijgen. Dit is niet voor iedereen logisch en dan moet de
voorzitter helpen om "de burgemeester" aan te klikken.
Beter is om het beeld van de papieren stembrieven te kopiëren
op het scherm en iedereen een bolletje te geven. Standaardisatie
is altijd duidelijker. Achterliggende gedachte is dat bij
een voorkeursstem de lijststem er niet meer toe doet. Dat
is echter niet het probleem van de kiezer, maar wel van de
software. Geef alle mogelijkheden op de gekende manier.
Feeback
geven
Vergissen
is menselijk, dus moet dat ook mogelijk zijn bij de stemcomputer.
Enerzijds moet de kiezer steeds bevestiging krijgen van zijn
keuze, anderzijds moet men deze steeds kunnen ongedaan maken.
De enige feedback die de kiezer krijgt, is het bolletje dat
zwart kleurt. Zoals eerder gezegd zou "rood" meer
vertrouwd en duidelijker zijn. Door bijvoorbeeld de rand van
het vakje mee van kleur te laten veranderen, zou men de keuzes
nog duidelijker in de verf zetten. Een foute keuze of vergissing
wordt zo tegengegaan. Het annuleren of terugkeren is steeds
mogelijk. Met een goed zicht op het scherm kan men onderaan
de keuzemogelijkheden zien: annuleren of bevestigen. Het staat
er echter niet zo eenvoudig geschreven "druk hier om
uw stem teniet te doen " en de keuzes lijken ook identiek
op elkaar. Met een rode en groene kleur wordt annuleren en
bevestigen duidelijker. Na de stemkeuze moet de stemcomputer
ook terugkoppeling geven dat het uitbrengen van de stem gelukt
is. Vooraleer automatisch over te gaan naar de Senaatslijst,
is het beter de stemmer eerst de informeren dat de Kamer goed
afgewerkt is en de overgang naar de Senaatslijst te begeleiden
of aan te kondigen.
De niet-gemiddelde stemmer
De diepte van een standaard stemhokje is heel krap. De rolstoeltoegankelijke
stemhokjes zijn niet alleen lager, maar ook dieper. Voor wie
een kinderwagen bij zich heeft, is dat ook gemakkelijker.
Onder de tafel waarop de computer staat, is er voldoende been-
en voetruimte, zodat men dicht kan aanschuiven.
Voor mensen die niet zo goed zien, is het zwart-wit contrast goed.
De partijen staan ook heel groot weergegeven, maar de namen
van de individuele politici zal niet voor iedereen even makkelijk
leesbaar zijn. Een regel bij nieuwe software is dat de tekengrootte
regelbaar met zijn. Standaard grotere schermen bieden hier
ook meer mogelijkheden. Een flatscreen heeft als voordeel
dat het beeld steeds stabieler is.
Mensen met een minder gehoor hebben geen probleem om te stemmen.
Geluid is een vaak gebruikt middel om feedback te geven, zoals
bijvoorbeeld bij een bankautomaat. Door de nabijheid van de
stemcomputers is het in dit geval geen geschikte optie om
elke keuze te bevestigen met een geluidssignaal. Slechthorenden
missen zo dus geen enkele informatie.
Kaart achteraf
Wanneer
men een partij of politicus heeft gekozen en bevestigd, eerst
voor de Kamer en dan voor de Senaat, dan zit het stemmen erop.
De kaart dient men buiten het stemhokje in de centrale computer
te steken. De voorzitters kijken aandachtig toe of men de
kaart wel met de juiste kant insteekt. Er staat nochtans een
duidelijke pijl op, maar het figuurtje op de centrale computer
ontbreekt of is niet duidelijk. Doordat op de tekening de
pijl naar de stemmer is gericht, draaien vele mensen de kaart
met de pijl naar het lichaam toe. De figuur wil echter duidelijk
maken dat de pijl weg van het lichaam moet zijn, maar dat
wordt niet door iedereen zo begrepen. Dergelijke "fouten"
kan men vermijden door op voorhand een klein gebruiksonderzoek
te doen. Bij het ontwerpen van software is usability testing
steeds een essentieel onderdeel.
seniorenGSM
-
dashboard
- derde
remlicht
-
stemcomputer
-
verkeersbord -
verpakking
- rood
sein
