Rolstoelkussen
Mensen
in een rolstoel zitten langdurig in eenzelfde houding. Een
ernstig probleem dat kan optreden is decubitus of doorzitwonde.
Door druk- en schuifkrachten worden de huid en de onderliggende
weefsels vervormd. Hierdoor worden de bloedvaatjes die zorgen
voor de aanvoer van voedingsstoffen en zuurstof samengedrukt.
Wanneer dit zuurstoftekort te lang duurt, sterven cellen af
en onstaat decubitus. Regelmatig verzitten of zichzelf opliften
verminderen de druk. Ook een antidecubituskussen is belangrijk
bij het voorkomen van deze zitproblemen. Deze preventieve
kussens staan in voor een goede drukverdeling en een stabiele
zithouding. Toch zijn er nog verschillende soorten.
Soorten
antidecubitus kussens
Bij
de luchtkussens
wordt de druk verdeeld door een luchtlaag. Deze wordt gevormd
door een ballonsysteem (Roho®), luchtstroken (Repose®)
of luchtzakjes (Vicair®). Deze kussens zijn ook verkrijgbaar
met twee of vier comparimenten. Ze zijn licht en laten nog
een posturale controle toe.
Gelkussens
bestaan uit een zak gel ofwel uit een voorgevormde hardschuim
basis waarop gelzakken bevestigd worden (Jay®). Bijkomende
dijsteunen of abductieklossen kunnen worden toegevoegd om
een stabiele en correcte positie van bekken en benen te bekomen.
Waterkussens
komen niet meer veel voor. Ze bieden weinig stabiliteit en
geven problemen bij het uitvoeren van transfers. Beter zijn
de combinaties met schuim of lucht.
Schuimkussens
of vaste kussens bestaan in veel
variaties. Basis zijn deze uit één stuk polyurethaanschuim
of latex van eenzelfde densiteit. Door uitsparingen in de
toplaag kan deze zich makkelijk aanpassen aan de lichaamsvormen.
Schuimkussens uit meerdere horizontale lagen hebben op een
harde basis als toplaag een zachter polyurethaanschuim. Andere
varianten zijn verticale lagen en honinggraatstructuren (Stimulite®)
van verschillende densiteiten. Er is zelfs een combinatie
mogelijk met lucht (Varilite®). Ook een mogelijkheid is
viscoelastisch schuim of traagschuim (Tempur®). Onder
invloed van de belasting vervormt dit langzaam en volgt zo
perfect de lichaamscontouren.
Drukverdelende
eigenschappen
Er
is geen enkel materiaal dat optimaal is voor iedereen. Gemiddeld
gezien geeft een Roho luchtkussen een betere zitdrukverdeling
dan een gelkussen, dat op zijn beurt beter scoort dan een
schuimkussen [1,2,3]. De zithouding
heeft eveneens zijn invloed op de drukkrachten. Naar voor
leunen werkt drukverlagend, naar één zijde leunen
juist verhogend. Ook hier compenseert een Roho kussen beter
de nadelige effecten van de zitpositie ten opzichte van een
schuimkussen [3]. Toch zijn er grote
verschillen tussen de personen onderling, wat steeds een individuele
oplosssing noodzakelijk maakt. Een vergelijking met Tempur
kussens is nog niet gebeurd. Deze worden nochtans veel verkocht
omwille van hun goede prijs/kwaliteitverhouding.
Schokabsorptievermogen
Tijdens
het rijden met een rolstoel werken er ook trillingen en schokken
in op het lichaam. Hier speelt het kussen ook een absorberende
rol. Opvallend is dat Roho op dit vlak heel wat minder scoort.
Varilite kussens, een combinatie van lucht en schuim en Pindot,
een schuimkussen, komen als beste uit het onderzoek [5].
Warmte-
en vochtregulatie
Een
kussen waarop je de hele dag zit, moet een goed warmte- en
vochtregulatie hebben. Vocht tussen het kussen en het zitvlak
kan de huid verweken en zo de kans op decubitus verhogen.
Schuim werkt eerder isolerend omwille van zijn gesloten celstructuur.
Via perforaties worden wel ventilatiekanalen gecreëerd.
Hierdoor kan lucht circuleren en vocht verdampen. Honinggraatkussens
benutten dit optimaal. De hoes is meestal ook ademend en waterafstotend.
Ook luchtkussens hebben door hun vorm luchtzones. Gel en waterkussens
zullen warmte aan het lichaam onttrekken en zorgen zo voor
een koele zit. Ze kunnen wel gaan lekken.
[1] Bar CA. 1991 Evaluation of cushions using
dynamic pressure measurement. Prosthet Orthot Int 15 (3):
232-40.
[2] Yuen HK & Garrett D. 2001 Comparison of three wheelchair
cushions for effectiveness of pressure relief. Am J Occup
Ther 55 (4): 470-5.
[3] Koo TK, Mak AF, Lee YL. 1996 Posture effect on seating interface
biomechanics: comparison between two seating cushions. Arch
Phys Med Rehabil 77 (1): 40-7.
[4] Garber SL, Dyerly LR. 1991 Wheelchair cushions for persons
with spinal cord injury: an update. Am J Occup Ther. 45 (6):
550-4.
[5] Wolf EJ, Cooper MS, DiGiovine CP, Boninger ML, Guo S. 2004
Using the absorbed power method to evaluate effectiveness
of vibration absorption of selected seat cushions during manual
wheelchair propulsion. Med Eng Phys 26 (9): 799-806.
bureaustoel
- busbestuurderzetel
-
fietszadel
- kappersfiets
- kniestoel
- rolstoelkussen
- schoolmeubilair
- schoolstoel
- treinzetel
-
vliegtuigzetel
-
zitballen
