De
ergonomische bureaustoel...what's in a name!?
Over de "ergonomische" bureaustoel is al heel wat geschreven,
op de markt zijn er veel verschillende modellen te vinden
en in de literatuur evenveel theorieën. Een impressie...
Open
heuphoek
Verschillende
taken lokken verschillende zithoudingen uit. Lezen en schrijven
gebeurt vooral voorwaarts, telefoneren en vergaderen achterwaarts.
Typen blijkt voorwaarts en in een middenpositie te gebeuren.
Beeldschermwerkers werken zo in totaal ongeveer de helft van
de tijd voorwaarts zonder ruggesteun, de andere helft gesteund
tegen de rugleuning.
Een goede bureaustoel volgt de bewegingen van zijn gebruiker
en moet dus over een kantelbare zitting beschikken om voor
al deze taken een goede zithouding toe te laten. De hoek tussen
de rug en de bovenbenen moet namelijk steeds groter zijn dan
90°, een open heuphoek. In de achterwaartse positie maakt
een rugleuning deze hoek mogelijk. Bij voorwaarts gerichte
activiteiten moet het bekken iets hoger dan de knieën
kunnen komen om een voldoende grote hoek tussen rug en bovenbenen
te bekomen.
Uitgaan van één ideale houding, achterwaarts
met de rug gesteund, is theoretisch wel het minst rugbelastend.
In de praktijk is dit niet haalbaar omdat in de eerste plaats
de taak de zithouding bepaalt. Anders kunnen we beter al liggend
werken, dan is de belasting op de rug nog lager.
Bewegingsmechanismen
Statisch
in éénzelfde positie zitten zorgt voor constante
rek op ligamenten en druk op tussenwervelschijven. Onder het
motto "de beste houding, is de volgende houding"
zijn er daarom verschillende bewegende stoelen op de markt.
De oudste variant had een horizontale zitting waarbij de rugleuning
naar achter kon veren. Omdat hierdoor schuifkrachten ontstonden,
werd een bureaustoel met synchroonmechanisme bedacht. Wanneer
de ruggesteun achterwaarts beweegt, zal de zitting in een
vaste verhouding meekantelen. Een ratio 2:1 betekent dus dat
als de rugleun 2° naar achter beweegt, dit voor de zitting
1° is. Voor de activiteiten in een achterwaartse of middenpositie
is dit een goede oplossing.
Typen gebeurt echter ook vaak voorwaarts. De zitting moet
dus ook naar voor kunnen kantelen zodat een open heuphoek
mogelijk is. Een kantelstoel laat dit toe. De zitting en rugleuning
staan in een vaste hoek en het geheel kan naar voor of naar
achter kantelen. Ook een multidynamische stoel biedt een oplossing.
De zit en rug kunnen hier onafhankelijk van elkaar bewegen.
Wanneer men voorwaarts werkt, komt men veelal los van de rugleuning
en kantelt het zitvlak naar voor, waardoor de benen kunnen
afhangen. Achterwaarts zullen zitting en rugleuning naar achter
bewegen. Daarnaast bestaan er ook nog bureaustoelen waarbij
het zitvlak ook zijwaarts kan kantelen of met aangedreven
bewegingsmechanismen, die zitting automatisch links-rechts
laten draaien...
Rugondersteuning
Een
rugsteun is een goede zaak. Hoe verder deze naar achter kantelt,
hoe lager de belasting op de rug zal zijn. Dit is vooral tot
een hoek van 110°. De bewegende stoelen laten dit over
het algemeen toe. Een ander belangrijk element is specifiek
de lage rugsteun. Een bolle steun biedt het meeste ondersteuning
aan de holle kromming van de lage rug. De hoogte van de rugleuning
moet zo ingesteld worden dat de steun aan de lage rug goed
zit.
De hoogte of grootte van de rugleuning verschilt ook vaak,
maar deze is minder belangrijk. Een lage leuning laat de schouderbladen
vrij zodat de armen veel bewegingsvrijheid hebben. Een middelhoge
rugleuning tot aan de schouders biedt meer comfort. Een nek-
of hoofdsteun hebben bij een bureaustoel weinig functionele
meerwaarde.
Ook
de armen worden best ondersteund zodat dit gewicht niet inwerkt
op de rug. Wanneer de werktafel geen steun toelaat, zijn armsteunen
nodig. De hoogte moet dan ingesteld kunnen worden.
Omgeving
Zelfs
de beste stoel verliest zijn voordelen wanneer de werktafel
te laag staat of het beeldscherm te hoog. De omgeving moet
mee aangepast zijn aan de individuele gebruiker. Ergonomie
gaat dus verder dan alleen de stoel op zich.
De hele omgeving speelt mee en dan zullen er compromissen
gesloten moeten worden. Er is zo bijvoorbeeld al een verschil
tussen de optimale schrijf- en typhoogte. Om te schrijven
staat de tafel best 3-5 cm boven ellebooghoogte. Bij het typen
mag dit lager zijn, te meer omdat de hoogte van het klavier
het werkvlak al verhoogt. Of nog, voorwaarts zitten met een
open heuphoek vraagt een zithoogte boven de knieholtehoogte
(bekken hoger dan knieën). Anderzijds wil men wel met
de voeten aan de grond kunnen wanneer men achterwaarts in
zijn bureaustoel leunt. "Ideaal" is dus makkelijk
gezegd, maar bijna nooit het geval bij zitten. Waarschijnlijk
daarom dat wetenschappelijke onderzoeken ook geen eenduidig
beeld kunnen scheppen voor de praktijk.
Zitdrukverdeling
Een
voldoende dik kussen vangt de drukkrachten op het zitvlak
op. Dit geeft bij de huidige bureaustoelen geen problemen.
Een verstelbare zitdiepte met een afgeronde voorkant kan het
zitoppervlak nog individueel aanpassen. De schuifkrachten
zijn wel een ander aandachtspunt. Bij het voorwaarts zitten
onder open heuphoek, hangen de benen wat af. Doordat veel
houdingsafwisseling mogelijk is, valt wel te betwijfelen of
dit enig ongemak geeft.
Besluit
Een
ergonomische bureaustoel is dus steeds een individuele oplossing
van de stoel in functie van de uit te voeren taken en in relatie
tot de omgeving. En dan moet men de stoel ook nog eens correct
afstellen op de lichaamsmaten van de gebruiker. Bij de grote
fabrikaten van bewegende bureaustoelen zijn er geen echt slechte,
maar ook niet dat er één de beste is. Ze voorzien
ook verschillende soorten bureaustoelen die aansluiten bij
specifieke activiteiten.
bureaustoel
- busbestuurderzetel
-
fietszadel
- Happy
seat - kappersfiets
- kniestoel
- rolstoelkussen
- schoolmeubilair
- schoolstoel
- treinzetel
-
vliegtuigzetel
-
zadelstoel
- zitballen
