Plafondlift

Plafondlift is een must in RVT’s

Rugpijn komt vaak voor bij verzorgend personeel. Het manueel verplaatsen van patiënten heeft daar een belangrijk aandeel in. De plafondlift is een efficiënte ergonomische maatregel, vooral bij langdurig verblijf in een verzorgingsinstelling. Op 2 jaar tijd zijn de kosten immers terugverdiend.

Het aantal overbelastingsklachten door het heffen en transfers daalt, de rugspieren moeten minder hard werken en het is meer comfortabel voor zowel de patiënt/bewoner als de verzorger. Voor het herpositioneren van de patiënt in bed zijn de resultaten minder éénduidig.

Aantal lichamelijke klachten daalt

In een ziekenhuis met langdurig verblijf werden 65 plafondliften geïnstalleerd. De lichamelijke klachten bij het verzorgend personeel werden vergeleken over een periode van 1,5 jaar na het invoeren van de plafondliften ten opzichte van de 3 jaren ervoor. Het aantal overbelastingsklachten ten gevolge van transfers en het tillen was met 58% duidelijk gedaald. De daling van klachten door het herpositioneren van patiënten was echter niet significant [1].

Een gelijkaardig resultaat werd gevonden in een verzorgingsinstelling met 257 bedden in Canada. Boven elk bed werd een plafondlift geplaatst. De ziekteverzuimkosten in de vijf maanden na het invoeren van de plafondlift bleken gemiddeld 53% gedaald te zijn over de hele instelling vergeleken met de vijf maanden ervoor. Het aantal ziekteverzuimdagen was na één jaar met 41% gedaald. De gemiddelde kost per casus was daarbij 45% lager. Dit duidt aan de aandoeningen dus minder ernstig waren [2].

Het effect is nog duidelijker op langere termijn. Na drie jaar werken met een plafondlift, waren de kosten en het aantal verloren uren specifiek door het heffen en transfers respectievelijk 82 en 83% lager dan ervoor [3]. Een plafondlift is een goede maatregel om klachten te voorkomen.

Kosteneffectief

De aankoop van een plafondlift kost geld, maar daar tegenover zijn er ook baten. Minder ziekteverzuim betekent immers een besparing op volgende factoren:

  • loondoorbetaling
  • kosten ziekte-uitkering
  • kost vervanger
  • kosten opleiding vervanger

Wanneer de directe en indirecte kosten van het ziekteverzuim ten gevolge van tillen en transfers vergeleken wordt over 3 jaar na de invoering van de plafondlift ten opzichte van de 3 jaar ervoor, dan is er een snel terugverdieneffect. In de veronderstelling dat het ziekteverzuim zonder plafondlift gewoon was blijven stijgen, dan zou er reeds binnen het jaar een terugverdieneffect zijn (0,82 jaar). Wanneer de kosten gelijk zouden blijven aan het jaar vlak voor de interventie, dan is de plafondlift kosteneffectief na 2,5 jaar [4].

Deze resultaten sluiten goed aan met een ander onderzoek waar 65 plafondliften werden geïnstalleerd. Op basis van directe en indirecte kosten, rekening houdend met de stijgende ziekte-uitkering, was er binnen de 2 jaar een terugverdieneffect. De periode waarop enkel de directe kosten verbonden aan de plafondlift zich terugbetalen, wordt geschat op 3,85 jaar [1].

Minder spieractiviteit

De spieractiviteit van de rugspieren en de schouder-nekspieren werd opgemeten tijdens de transfer van bed naar rolstoel en omgekeerd. Globaal bekeken vertoonde het werken met een plafondlift de laagste gemiddelde spieractiviteit, alsook de laagste piekwaarden vergeleken met een passieve tillift en het manueel uitvoeren van de transfer. Het verplaatsen met een passieve tillift vereiste dus meer spierwerk, maar dit ligt wel een stuk lager dan bij de manuele transfer [5].

Een andere opvallende vaststelling was dat de ervaren verzorgenden hun spieren anders gebruiken dan beginners. Ervaren medewerkers gebruiken de lage rugspieren minder en verdelen de belasting meer over de schouders. De spieractiviteit van de schouder-nekspieren lag dan ook dubbel zo hoog bij het ervaren verzorgend personeel. Deze strategie suggereert dat ze meer de lage rug beschermen, maar wel meer de schouders belasten [5].

 

Plafondlift is minder belastend voor de rug

Het verplaatsen van patiënten met een plafondlift houdt een aanvaardbare belasting in voor de rug. Bij de manuele verplaatsingstechnieken is dat vaak niet het geval, zelfs indien ze met twee personen worden uitgevoerd. Een 3D analyse van de krachten op de rug toonde aan dat ook met een passieve tillift op de grond de schuifkrachten in voor/achterwaartse richting nog steeds te hoog kunnen zijn. Daarom geniet een plafondlift de voorkeur. De krachten op de wervelkolom bleven immers binnen de aanvaardbare grenzen [6].

Comfort van patiënt en verzorgende

De verpleegsters die werken met een plafondlift ervaren de ergonomische interventie als positief. Het maakt hun job namelijk gemakkelijker om uit te voeren. Ze verkiezen daarbij een plafondlift boven de manuele methodes of vloerliften (actieve of passieve tillift) voor het verplaatsen en herpositioneren van patiënten. De patiënten zelf verkiezen eveneens een plafondlift om verplaatst te worden [7].

Het ongemak in de nek, schouders, rug handen en armen daalde aanzienlijk na het invoeren van een plafondlift. Ook wordt het risico op overbelasting door het tillen of transfers van patiënten lager ingeschat. Het ervaren risico of ongemak/pijn ten gevolge van het herpositioneren van bewoners in bed echter werd niet beïnvloed door het gebruik van een plafondlift [8].

Gebruik van plafondlift

Ergonomische hulpmiddelen voorzien is één, ze gebruiken is twee. Uit een studie in 19 ziekenhuizen bleek immers dat ze niet altijd gebruikt worden wanneer dat toch nodig zou zijn. Specifiek voor de tilliften bleken de voornaamste redenen om ze te gebruiken [9]:

  • motivatie van de verzorgende
  • aanwezigheid van lage rugpijn tijdens het voorbije jaar
  • makkelijk bereikbaar zijn van de tillift
  • ondersteuning van het beleid

De motivatie van de verzorgende blijkt daarbij af te hangen van het aantal tilliften en directe bereikbaarheid ervan. Plafondliften zijn daarom een goede keuze omdat ze boven elk bed hangen [9].

Snelheid is gemiddeld

Vaak vermelden verpleegkundigen dat ze geen tijd hebben om de hulpmiddelen te gebruiken. Het manueel verplaatsen is inderdaad het snelst, maar een plafondlift is wel sneller dan een passieve tillift. De transfer van bed naar stoel duurde bijvoorbeeld met een plafondlift gemiddeld iets meer dan 2’30, waar dit bij de passieve tillift al meer dan 4’30 was. Het personeel van de RVT’s in deze studie beoordeelde de plafondlift comfortabeler voor de patiënt en voor zichzelf. Zowel de transfers als verplaatsingen in bed werden als fysiek minder belastend beoordeeld [10].

De snelheid heeft ook een invloed op de spierbelasting. Wanneer ook rekening gehouden wordt met de duur dat de krachten worden uitgeoefend op de rug, dan scoort de manuele uitvoering wel als beste. De gemiddelde en piekkrachten liggen een (onaanvaardbaar) stuk hoger, maar ze worden minder lang aangehouden. Een plafondlift kwam op de tweede plaats omdat naast de lagere krachten dit ook sneller is dan het werken met een vloerlift [5].

Bronnen:

[1] Ronald LA, Yassi A, Spiegel J, Tate RB, Tait D, Mozel MR. 2002 Effectiveness of installing overhead ceiling lifts. Reducing musculoskeletal injuries in an extended care hospital unit. AAOHN 50: 120-127.

[2] Interior Health Authority 2003. Cottonwoods extended care unit summary of the No Lift Program review. January 2002 – December 2002. Kelowna Canada.

[3] Spiegel J, Ronald LA, Tate RB, Hacking P, Colby T. 2002 Implementing a resident lifting system in an extended care hospital. Demonstrating cost-benefit. AAOHN 50: 128-134.

[4] Chhokar R, Engst C, Millar A, Robinson D, Tate RB, Yassi A. 2005 The three-year economic benefits of a ceiling lift intervention aimed to reduce healthcare worker injuries. Appl Ergon 36 (2): 223-229.

[5] Keir PJ, MacDonell CW. 2004 Muscle activity during patient transfers: a preliminary study on the influence of lift assists and experience. Ergonomics 47 (3): 296-306.

[6] Marras WS, Knapik GG, Ferguson S. 2009 Lumbar spine forces during manoeuvring of ceiling-based and floor-based patient transfer devices. Ergonomics 52 (3): 384-97.

[7] Alamgir H, Li OW, Gorman E, Fast C, Yu S, Kidd C. 2009 Evaluation of ceiling lifts in health care settings: patient outcome and perception. AAOHN 57 (9): 374-380.

[8] Engst C, Chhokar R, Miller A, Tate RB, Yassi A. 2005 Effectiveness of overhead lifting devices in reducing the risk of injury to care staff in extended care facilities. Ergonomics 48 (2): 187-199.

[9] Koppelaar E, Knibbe JJ, Miedema HS, Burdorf A. 2010 Individual and organisational determinants of use of ergonomic devices in healthcare. Occup Environ Med, November.

[10] Alamgir H, Li OW, Yu S, Gorman E, Fast C, Kidd C. 2009 Evaluation of ceiling lifts: transfer time, patient comfort and staff perceptions. Injury 40 (9): 987-92.