Geknield en gehurkt werken

Veelvuldig of lang geknield werken leidt tot slijtageklachten aan de knieën [1]. Een typische beroepsgroep waarbij dit bestudeerd werd, zijn mijnwerkers. Toch komt ook vandaag het geknield of gehurkt werken nog vaak voor in bijvoorbeeld de landbouw en stratenbouw. Na een knieprothese is terugkeer naar een job met knielen of hurken niet evident. Beter voorkomen dan genezen dus…

Risico-evaluatie

Er bestaat niet rechtstreeks een wetgeving rond het werken in extreme houdingen. Toch is het gehurkt of geknield werken een risicofactor die vanuit ergonomie mee dient bekeken te worden. Om uitspraak te doen over een aanvaardbare kniebelasting of niet, geeft Arbo volgende grenswaarden:

Risicoscores geknield werken

Bij een verhoogd risico dienen preventiemaatregelen genomen te worden. Deze richten zich op drie doelen: het geknield/gehurkt werken vermijden, de duur inkorten of de belasting op de knieën verminderen.

Preventiemaatregelen

– Knielappen of matje

Een evidente preventiemaatregel bij geknield werken, zijn knielappen. Deze nemen lokale piekdrukken weg en verdelen de druk over een groter oppervlak. De totale druk echter op de knieën vermindert niet spectaculair. Men mag van knielappen geen wonderen verwachten. In de mijnbouw waren ze standaard en toch stonden knieklachten met stip op nummer één [2]. Om het comfort van het dragen van knielappen te verbeteren, kunnen deze ingewerkt worden in de werkbroek. Een matje hoeft men enkel te gebruiken wanneer nodig. Het moet dan wel in de buurt zijn.

Knielappen Fento Kniematje om druk te verzachten

– Vlijkar

Een gedachte om de druk op de knieën weg te nemen, is een kniesteun op wieltjes. De vlijkar werd ontwikkeld voor stratenleggers en heeft ook een zitvlak, waarop men kan steunen (foto links). Hoewel de druk op de knieën objectief gezien niet lager was met een vlijkar, vonden stratenmakers het subjectief wel beter aanvoelen. Onder het motto “baat het niet, schaadt het niet”, is de vlijkar geen foute keuze [3].

Geknield werken op een vlijkar Kniekar tijdens geknield werken Kniesteun tijdens straten leggen

– Lange steel

Effectieve oplossingen vermijden het knielen. Dit kan door een lange steel te gebruiken. Voor straatstenen zijn er allerlei grijphulpmiddelen zodat men niet steeds op de knieën moet werken. Ook in de landbouw zijn inventieve oplossingen bedacht zoals een slariek of een hulpmiddel om blauwe bessen te oogsten met lange steel. Geknield sla uitdoen is met de slariek verleden tijd. Dit werkt echter wanneer een machine de sla geplant heeft. Vergelijkbaar is de “kam” met lange steel waarmee blauwe bessen geoogst worden. Dit komt ook de belasting op de rug ten goede [4].

Rechtop werken met een steengrijper Rechtstaan oogsten met een slariek

– Liggend of zittend werken

Een andere oplossing om de geknielde houding te vermijden, is de werkhouding te veranderen. Om te grondgewassen te oogsten of onkruid te wieden, bestaan er ligbedden. Minder belastend voor de knieën en een hogere productiviteit [5]. Het oogsten van gewassen kan ook al zittend gebeuren. Bij tomaten beweegt het karretje vaak over een railsysteem in de serre. Aandachtspunt blijft wel dat de rug of schouders niet extra belast worden.

Ligbedden om te plukken Zittend plukken op een stoeltje

[1] Baker ea. 2003 Knee disorders in the general population and their relation to occupation. Occup Environ Med 60:794-797.

[2] Porter ea. 2010 Pressure distribution on the anatomic landmarks of the knee and the effect of kneepads. Appl Ergon 42: 106-113.

[3] Kunst ea. 2007 Stratenmaken met of zonder vlijkar? Tijdschrift voor Ergonomie 32 (5): 4-9.

[4] May ea. 2012 An ergonomic assessment of the long handle blueberry harvesting rake. Am J Ind Med 55: 10515-9.

[5] Meyer & Radwin. 2007Comparison of stoop versus prone postures for a simulated agricultural harvesting task. Appl Erg 38: 549-555.