Levitate exoskeleton

FAQ – Exoskeletons

Testen met een exoskeleton zijn volop aan de gang in Belgische bedrijven. Daarbij keren vaak dezelfde vragen terug over de ergonomie van exoskelets…

  1. Vermindert een passief exoskelet effectief de belasting op de rug?

Onderzoek tonen aan dat de rugspieren 10 tot 40% minder hard moeten werken tijdens dynamische tillen of statische houdingen. De meest positieve resultaten worden gevonden in labosituaties. In de praktijk zit de verbetering rond de 10%. Ook in Belgische studies bij order picking en plaatbewerking situeerde de winst zich in deze grootte-orde. Daarnaast bestaan er ook exoskeletons voor de armen die het boven het hoofd werken mee ondersteunen.

  1. Verschuift de belasting niet naar andere lichaamsregio’s?

Een onderzoek dat ook de spieractiviteit in de Hamstrings registreerde, stelde vast dat de beenspieren harder gaan werken met een exoskelet. Mogelijks kan dit doordat men een betere tiltechniek toepast en meer de benen gebruikt. In een studie bij Colruyt (order picking) bleek de houding echter niet te veranderen met een exoskelet. De beenspieren zijn echter de sterkste spieren van het lichaam zodat hier niet meteen overbelasting verwacht wordt. De belasting op de knieën blijft normaal ook gelijk omdat het gewicht op zich niet verandert.

  1. Verzwakken de rugspieren niet als men lang een exoskeleton draagt?

Braces tijdens het werk worden afgeraden omdat de spieren mee verzwakken. Deze immobiliseren echter een beweging. Een exoskelet doet dat niet. Men blijft zijn normale bewegingen uitvoeren, deze worden enkel ondersteund. Gezien de verbetering in de praktijksituaties slechts 10% bedraagt, blijven de rugspieren het meeste werk nog steeds zelf doen. Er wordt niet verwacht dat de rugspieren gaan verzwakken.

  1. Zijn er medische contra-indicaties?

Een exoskeleton is geen wondermiddel. Mensen die arbeidsongeschikt zijn (vb. door hernia/operatie), zijn dat ook met dit hulpmiddel. Bij wie tillen een verhoogde aandacht vraagt omwille van medische situatie (vb. prothese), zal dat eveneens blijven met een exoskeleton. Implantaten (borst/hart) kunnen wel een contra-indicatie vragen met een extern harnas rond de romp en borst. De banden kunnen ook gaan schuren of de huid irriteren.

  1. Wat zijn de subjectieve bevindingen?

Bij het uittesten is sociale acceptatie stap één. Men dient hiërachische lijn en alle medewerkers voldoende te informeren over de waarom, wat, wie en wanneer. Dat neemt de weerstand tegen het idee van exoskelet weg. Tijdens de testen zullen ongemakken of mogelijke verbeteringen naar boven komen: warmte, vermoeiend, pasvorm, hygiëne, men wordt breder, drukpunten, schuren,… Deze moet men afwegen tegenover het positieve gevoel van de minder fysieke belasting die ze ervaren.

  1. Wat is het effect van een exoskeleton op de risicoanalyse?

Een risicoanalyse kent verschillende niveaus en vormen. De subjectieve inschatting op observatieniveau wordt aangegeven door de gebruikers zelf. Ze kunnen de ondersteuning en ongemakken die ze ervaren het beste aangeven. Op analyseniveau is het effect moeilijker zichtbaar te maken in een rekenmodel. Daarom is het beter de objectieve winst aan te tonen op expertniveau. Dan wordt de houding en activiteit van de spieren effectief gemeten.

  1. Kan men het maximum gewicht verhogen met exoskelet?

In optimale omstandigheden mag één persoon maximaal 25kg tillen. Dat is geen wet, maar een goed aanvaarde norm. In realistische omstandigheden met frequent tillen, zal dat maximum eerder 15kg zijn. Een exoskelet heeft hier geen invloed op. Doelstelling kan niet zijn om de belasting terug te verhogen of om onaanvaardbare situaties acceptabel te maken. Een passief exoskelet dient om de mens te ondersteunen, niet om productiviteit op te drijven.

  1. Is dit een arbeidsmiddel of PBM?

Allebei. Het wordt gebruikt op de arbeidsplaats, maar dient ook om het individu te beschermen. Door het als PBM of persoonlijk beschermingsmiddel te beschouwen, wordt ook de plaats van het exoskelet in de preventiehiërarchie duidelijk. Een exoskeleton kan niet de eerste of enige oplossing zijn. In de eerste plaats dient men het vele tillen proberen te vermijden of verminderen (jobrotatie). Daarna komen de collectieve verbeteringen (optimaliseren werkhoogtes) en dan pas de individuele oplossingen.

  1. Kan men effectief 100kg tillen met een exoskelet?

Vandaag experimenteren bedrijven met passieve exoskelets zonder aandrijving. In de media werd reeds gewag gemaakt dat het tillen van 100kg een makkie zou worden. Dat is vandaag niet de realiteit. De ontwikkeling van actieve exoskeletons is volop bezig. Dit zijn robotpakken met aandrijving zoals men in films zoals Ironman ziet. Er zijn nog geen betaalbare commerciële varianten op de markt (39000 euro voor één pak).

  1. Welke exoskeletons zijn er op de markt?

Er zijn drie categorieën van passieve exoskelets: rug, armen en hybride.  Laevo, German Bionics en BackX ondersteunen specifiek de rug. Skelex, Eksoworks en ShoulderX zijn het meest efficiënt bij het werken boven het hoofd. De hybride vormen ondersteunen rug, armen en/of benen: Exhauss en SuitX. Exoskeletons zijn volop in ontwikkeling. Testen en metingen in praktijk zijn vandaag een realiteit in verschillende Belgische bedrijven.