Logo IEA2018

Ergonomiesprokkels IEA2018

Op het IEA congres stonden vijf dagen ergonomie op het programma. Heel veel info om te verwerken, maar hier een opsomming van korte sprokkels…

Methodes

De Borgschaal is geen goede voorspeller van energieverbruik. Pijn beïnvloedt meer het subjectief ervaren ongemak dan hoe vermoeiend een taak effectief is. Wel was er een verband met de work ability en de tijd dat men op de been is tijdens het werk.

De KIM methodes zullen vernieuwd worden en uitgebreid worden. KIM trekken en duwen wordt hermaakt, KIM houdingen en kracht zijn nieuw. Ondertussen zijn de houdingen van KIM tillen, houden, dragen gevalideerd ten opzichte van de intradiscale drukkrachten.

De NIOSH methode voor tillen denkt eraan het aantal factoren uit te bereiden met BMI en leeftijd. Zo komt men tot een individuele risicoanalyse die rekening houdt met de belastbaarheid van de medewerker.

De Snook tabellen geven grenswaarden voor trekken en duwen. Bij een vlakke ondergrond wordt de gemiddelde volhoudkracht genomen. Er wordt nu ook bekeken hoe men volhoudkrachten op oneffen ondergrond (stoeprand bij afhalophaling) kan bepalen.

Om het risico op overbelasting door repetitief werk te beoordelen zijn verschillende methodes ontwikkeld waar weinig voorkennis voor vereist is. Ook de ergonomen gebruiken deze methodes vooral. Wanneer ze 10 casussen moesten beoordelen met 6 methodes kwam de Nederlandse HARM methode als meest valide uit de bus (beter dan OCRA, ART, QEC en Strain Index). Toch bleek er weinig overeenstemming tussen de verschillende deelaspecten van de methodes.

Zelf rapportering is bruikbaar in alle situaties, maar niet betrouwbaar. Observatiemethodes missen de interactie tussen risicofactoren en meetmethodes vragen veel training. Deze studie ging de OWAS en EN1005-4 aftoetsen aan EMG activiteit. De observatiemethodes blijken inderdaad niet gevoelig genoeg. Een interactie-effect van gebogen rug en geheven arm is niet meetbaar met deze methodes.

Nieuwe methodes werden voorgesteld: DUTCH, EAWS1.3.5, LiFFT, DUET, Lund actiewaarden, ERIN,…

Shiftwerk en nachtwerk

In een supermarktketen bleek 20% van het personeel slechts 5 uur per nacht te slapen. De meesten waren van het ochtendtype. Dat verklaart misschien waarom de late of nachtploeg minder voldoening ervoeren. De vroege ploeg rapporteerden wel meer familiale conflicten.

We leven in een 24 uren maatschappij. Slechts 27% van de werknemers heeft een klassieke job met minder dan 40u/week, minder dan 10u/dag, zonder nacht- of weekendwerk of parttime. Bij zelfstandigen is dat minder dan 8%. Het werken in shiften heeft echter een menselijke en medische kost.

Seizoensarbeiders hebben een speciaal statuut… Uit bevraging blijkt dat ze tot 67 uur per week werken, tot 15 uur per dag en tot 20 dagen na elkaar zonder onderbreking. Toch blijkt dat niet uit de officiële productiedata. Ze combineren immers jobs omdat ze in het hoogseizoen alles moeten compenseren. De klassieke wetgeving geldt niet voor hen…

Digitalisering

In Hong Kong rapporteerden 50% nekklachten het afgelopen jaar, waarvan 61% gerelateerd werd aan mobiele apparaten. De activiteit van de nekspieren neemt toe over een periode van 30 minuten, terwijl die van de schouderspieren varieert.

In Zweden doet 51% aan een vorm van thuiswerk. De autonomie neemt toe wat de productiviteit en voldoening ten goede komt. De grenzen werk-privé vervagen evenwel waardoor men meer uren presteert en minder herstelt, wat gepaard gaat met een mindere gezondheid.

Medewerkers op een vlieghaven kregen tablet zodat er reizigers kunnen begeleiden vanaf aankomst tot en met vertrek van het vliegtuig. Het altijd en overal helpen, maakt de taak echter meer complex. Bijkomende factor is dat klanten ook alles zelf kunnen doen.

Activiteitsmeters worden na drie maanden niet meer gebruikt. Redenen om ze niet meer te gebruiken waren een gevoel van oneerlijkheid en onnauwkeurigheid. Oneerlijk omwille van wat het niet meet (fietsen, zwemmen), onnauwkeurig omdat het niet meet wat het moet meten (slaaptijd wordt zittijd).

Kinderen maken veelvuldig gebruik van mobiele apparaten. Smartphone staat op nummer 1, gevolgd door laptop en tablet. De smartphone wordt vooral gebruikt voor multitasken en voor TV. Per uur smartphone gebruik neemt het aantal symptomen van lichamelijke klachten toe met 3 à 6% en de visuele symptomen met 5%.

Het aantal zituren op dagbasis is een gezondheidsrisico. Wanneer enkel naar de uren zitten op het werk gekeken wordt is deze conclusie minder overtuigend. Bij zittende beroepen zoals landbouwers, buschauffeurs, controlekamers, enz… bleek dat ze ook in hun vrije tijd veel en lange periodes zitten.

Langer werken

Bij re-integratie is een interessante vraag wanneer iemand klaar is om terug te hervatten. Wanneer mensen met lang verzuim door nek, rug of schouders over één jaar worden opgevolgd, dan blijkt de WAI (work ability index) een goede voorspeller te zijn. Het algemeen welbevinden was dat niet. Omgekeerd geldt wel dat een laag welbevinden verband houdt met niet re-integreren.

Het Goldilock principe zoekt naar de belasting die “juist goed” is voor iemand. Teveel zitten is niet gezond, maar teveel bewegen op het werk ook niet. Er moet ergens een evenwicht zijn tussen teveel en te weinig belasting. De filosofie kan helpen het werken anders te bekijken om zo langer werken mogelijk te maken, bijvoorbeeld een poetsvrouw die ook twee keer per week administratief werk doet.

Met de leeftijd neemt de variatie in belastbaarheid van de medewerkers toe terwijl de belasting van de job gelijk blijft. Dat kan een onevenwicht veroorzaken en drop out verklaren. Toch lukt dit maar deels. Daarom wordt een nieuw begrip gelanceerd, de “relatieve jobvereisten”. Hoewel de schouderkracht gelijk blijft tot 65 jaar en de jobbelasting niet verandert, zou men geen drop out verwachten. De relatieve jobvereiste was echter wel veranderd.

Beeldschermwerk

Beeldschermwerkers hebben al zittend een andere subjectieve voorkeur dan staand wat betreft de bureauhoogte en opstelling van het scherm. Al zittend zet men de bureau liefst 4cm boven ellebooghoogte, al staand is dat 4cm eronder. Het scherm plaatst men in zit bij voorkeur 3cm onder ooghoogte, al staand is dat 10cm. De spieractiviteit in de schouders was lager al staand, de pijnscore echter hoger. Toch was er een grote variatie tussen de proefpersonen…

Er zijn veel beeldschermwerkers die ongeveer hetzelfde werk doen. Toch ontwikkelt een deel nekklachten en anderen niet. De spierwerking tussen beide groepen blijkt dan ook verschillend. De pijngroep heeft veel langdurige spiercontracties op alle activiteitsniveaus. Bij de pijnvrije groep komen die aangehouden spanningen enkel voor bij een lage spieractiviteit.

De houding, het aantal bewegingen en de vereiste kracht in de pols en vingers hebben invloed op de vervorming van de mediaanzenuw. Een geheld toetsenbord van 20° vertoont meer extensie in de pols zonder dat de prestatie vermindert. Toch is er een grote verandering in de diameter van de mediaanzenuw.

Het zou interessant zijn te kunnen voorspellen wie nekklachten gaat ontwikkelen bij beeldschermwerk. De Trapeziusspier vertoonde echter geen verschil in spieractiviteit tussen de groepen met of zonder symptomen. Aan de rechter kant was er wel een duidelijk verschil. Mensen zonder symptomen hadden een lagere spieractiviteit vergeleken met de groep die de laatste drie maanden symptomen vermeldden.

Staan

Lang staan is minder comfortabel dan lang zitten, ook al wisselt men het staan af door afwisselend een voet op een verhoog te plaatsen. Enkel zitten gaf op zijn beurt dan weer meer ongemak dan zitten afgewisseld met fietsen op pedalen onder de bureau.

Bij langdurig staan neemt het beenvolume en ongemak toe met de tijd (5u). Toch herstellen deze factoren zich één uur na het werk. Naar het einde van dag vertonen de spieren tekenen van vermoeidheid. Dit vraagt een langer herstel, maar zijn tegen de volgende dag normaal verdwenen.

Langdurig staan is niet goed, langdurig zitten ook niet. Ergens tussenin moet een optimum liggen. Vraag van deze studie was na hoeveel minuten staan men acute lage rugpijn begint te melden. Gemiddeld is dat na 71 minuten. Wanneer men enkel binnen de pijngroep kijkt, is dat zelfs na 42 minuten.

Fysiek

In Tanzania beginnen meisjes gewichten op hun hoofd te dragen vanaf 7 jaar tot hun 81 jaar. De gemiddelde draagduur is 81 minuten per dag. Tijdens het afgelopen jaar ontwikkelde 61% nekklachten. Factoren die verband houden met rugpijn zijn het gewicht, totale duur per week en aantal kg per week.

Het stapelen van lege biervaten kan verbeterd worden door een aantal eenvoudige principes. Door de vaten op één hoogte te stapelen wordt reiken vermeden. Een markering op de vloer voor een vaste plaats verminderde het aantal extreme houdingen. Een spiegel verbeterde het zicht op alle vaten. De toekomst ligt echter bij automatisatie.

In de gezondheidszorg richt ergonomie zich sterk op het ontwerpen van processen en organisatie. Een veel gebruikt model hiervoor is SEIPS. Daarbij bekijkt men ook een “patient journey”, alle stappen doorheen het proces dat een patiënt doorloopt. Resultaten waren een veiliger medicatiemanagement of meer betrokkenheid van de familie bij de doktersronde op een psychiatrische afdeling.

Robotisering

Cobots zijn een evolutie van een steeds intensievere samenwerking tussen mens en robot. Ze werken gelijktijdig in dezelfde werkruimte aan hetzelfde object. Om dit veilig te laten verlopen dienen de robots de bewegingen van mensen te kunnen interpreteren en voorspellen om zo gepast te reageren.

Passieve exoskeletten vertonen in labosituatie goede resultaten. In praktijk worden deze bevestigd, maar niet in dezelfde mate. Toch kwamen meer de subjectieve ongemakken naar voor. De uitdaging blijft te zoeken naar taken waarbij een exoskelet het lichaam ondersteunt en comfortabel is voor de medewerker.

Met houdingssensoren is het vandaag relatief makkelijk om de menselijke beweging om te zetten in een 3D beeld. De data uit deze 3D motion capturing kunnen dienen voor een nauwkeurige risicoanalyse of het vooraf beoordelen van werkposten in ontwerpfase.

Varia

Pishing mails vragen om vertrouwelijke data om die dan te misbruiken. Extraverte mensen gaan hier vaker op in dan introverte mensen. Het succes van dit soort mails op gestoeld op vier principes: commitment, liking, authority of scarcety. Autoriteit, bijvoorbeeld de politie die iets vraagt, heeft het meeste succes.

In Zwitserland heeft men een master ergonomie ingericht door allemaal vakken van bestaande opleidingen te combineren. Het programma voldoet daarmee aan de opleidingscriteria van Eur Erg. Op deze manier is een duurzame masteropleiding ergonomie verzekerd.