Design for all - Inclusive
design - Universal Design
Definitie
Design for All betekent letterlijk "ontwerpen voor iedereen"
of althans voor zoveel mogelijk mensen. Hierbij wordt ook
rekening gehouden met mensen die beperkt zijn in een omgeving.
Het doel is een ontwerp waar iedereen beter van wordt.
Wetgeving
In de Europese Richtlijn 2000/78/EG (2000) wordt in artikel
5 gesproken over “redelijke aanpassingen voor gehandicapten”.
Dit houdt in dat de werkgever passende maatregelen moet nemen
zodat een persoon met een handicap toegang heeft tot de arbeid,
tenzij dit een onevenredige belasting vormt. In België
werd dit begrip geïmplementeerd in de antidiscriminatiewet
en dus verruimd tot buiten de arbeidssfeer. De samenleving
moet haar gedrag aanpassen aan de mogelijkheden van een persoon
met een handicap, tenzij die aanpassing onredelijke inspanningen
vergt.
Begrip handicap
Handicap of beperking wordt echter niet meer vanuit een medische
betekenis bekeken, maar vanuit zijn sociale context. De fysieke
en/of mentale beperking van het individu is niet meer bepalend,
maar wel de mate waarin de omgeving niet is aangepast aan
de mogelijkheden of beperkingen van een persoon. Zo is niet
alleen de rolstoelgebruiker die de trein wil opstappen "beperkt",
maar ook de moeder met een kinderwagen of de toerist met zijn
valiezen. Gesproken taal wordt soms niet begrepen omdat men
slechthorend is, er teveel omgevingslawaai is of men anderstalig
is... In de filosofie van design for all is men dus “gehandicapt”
wanneer men zich in een omgeving of situatie bevindt waarin
men niet optimaal kan functioneren. Dit heeft ook zijn invloed
op de manier waarop de ontwerper de problemen moet bekijken.
Ontwerpbenaderingen
Het medisch model leidde tot specifieke aanpassingen of hulpmiddelen
voor gehandicapten. De vormgeving zette meestal die stigmatisering
nog eens extra in de verf. Deze benadering van “treat-as-different”
maakt nu meer plaats voor “treat-as-normal”. Volgens
de filosofie van design for all, inclusive design of universal
design ontwerpt men geen exclusieve oplossingen voor bijvoorbeeld
rolstoelgebruikers, maar voor een zo groot mogelijke groep
van mensen. Hiervoor moet men inzicht verwerven in de menselijke
behoeften en mogelijkheden. Het is daarom aangewezen dat ontwerpers
ook effectief samenwerken met de mensen, dit heet participatieve
ergonomie. Gebruiksonderzoeken vinden plaats met kleine groepen
mensen. Dit is kwalitatief onderzoek waarbij heel uitvoerig
wordt ingegaan op alle aspecten die een rol spelen bij het
gebruik van ruimtes. Het levert gegevens op met betrekking
tot de ervaren (on)gemakken, die dan kunnen voorkomen worden
in een nieuw ontwerp.
seniorenGSM
- eenvoudige
GSM -
pratende
geldautomaat
-
bankautomaat
- drempels
rolstoel -
gemakkelijke
trappen
- opstappen
trein
- universal
design
- design
for all
