De
boekentas : een zwaar probleem?!
Imbrechts K, Schorpion B, Van Havere E.
2005 De schooltas: een zwaar probleem ?!
Projectwerk Ergonomie, Opleiding Preventieadviseur
niveau I, Pellenberg: Lucina (KULeuven)
Probleemstelling
Om de rugklachten bij volwassen aan te pakken is het noodzakelijk
reeds in de kindertijd preventief te handelen door de belasting
op de rug zo laag mogelijk te houden. Het schoolmilieu speelt
hierin ook een rol: onaangepast schoolmeubilair, te weinig
beweging en het overgewicht van de schooltassen. Kinderen
nemen niet alleen schoolboeken mee, maar ook sportkledij,
woordenboek, spelmateriaal,... Daar zit ongeveer 40% ballast
bij die de kinderen strikt genomen die dag niet nodig hebben.
Weegactie
Het doel van de weegactie was om het gewicht van boekentassen
in kaart te brengen in de scholengemeenschap van Vilvoorde
en preventiemaatregelen voor de toekomst voor te stellen.
Een totaal van 310 leerlingen van het vierde leerjaar tot
het tweede middelbaar werden gewogen met en zonder boekentas.
Het gewicht van de schooltas wordt uitgedrukt als percentage van
het lichaamsgewicht van de leerling. In de onderstaande figuur
worden deze waarden per leeftijd weergegeven.
De leerlingen uit het eerste middelbaar (12-13 jaar) dragen gemiddeld
de zwaarste boekentassen. Daarna neemt het gewicht van de
tassen af en worden de kinderen ook zwaarder. In totaal draagt
toch 55% van de onderzochte leerlingen een schooltas die meer
weegt dan 10% hun eigen lichaamsgewicht. Deze waarde wordt
vaak gebruikt als grens voor een te zware boekentas. Daarboven
treden namelijk meer houdingsafwijkingen op. In deze studie
werden waarden gevonden tot 28,6%. Dat het ook anders kan
bewijzen de minimumwaarde van 2,3%.
Leerlingen onderschatten het gewicht van hun schooltassen. Dat
bleek uit een schriftelijke vragenlijst die 733 kinderen met
hun ouders invulden. Slechts 38% beoordeelt hun boekentas
subjectief als te zwaar. De leerlingen die met de fiets naar
school gaan, hebben minder last van rugklachten ten opzichte
van die met het openbaar vervoer of de auto komen. Nochtans
gebruikt slechts 18% van de fietsers hun bagagedrager om de
boekentas op te vervoeren.
Preventiemaatregelen
Om de rugbelasting door schooltassen te verminderen, is een totaalbenadering
nodig. Daarom worden de preventievoorstellen gerangschikt
volgens het MUOPO principe.
| Mens |
=
de leerling |
Draag
rugzak over beide schouders
Gebruik
bagagedrager van de fiets
Til
met gebogen knieën
Laat overbodige
dingen thuis
Laat boeken
die je niet nodig hebt voor huiswerk op school
Drank op
school kopen
Koop geen
dikke agenda
Stop de zwaarste
voorwerpen zoals boeken en mappen in het gedeelte dat
het dichst bij je rug gelegen is
Gebruik losbladige
werkschriften |
| Uitrusting |
= de schooltas |
Dubbelzak
is meest efficiënte draagwijze
Rugzak is minder belastend dan schoudertas en boekentas
in de hand
Een
trolly of boekentas op wieltjes is weinig vermoeiend
tijdens het rijden, maar moet ook getild worden, dus
hou het zo licht mogelijk. |
| Organisatie |
= school
= leerkrachten
|
Voorzie
kluisjes
Bij
uitgevers aandringen op lichtere boeken
Naslagwerken
in klaslokaal
Voorlichting
tillen, dragen en afdoen tas
Toestemmen
om één boek per twee studenten te gebruiken
in de les
Losbladige
systemen
Duidelijk
afspraken maken over mee te nemen boeken
Extra
exemplaren op school voorzien van zware boeken |
| Product |
= hulpmiddelen |
Affichecampagne
op school
Uitnodigen
Kinderrugschool
Kluisjes
of opbergruimte voorzien |
| Omgeving |
= ouders |
Koop dubbelzak
of rugzak
Let
erop dat kind zo min mogelijk overbodige dingen meeneemt
Help
uw kind met het maken van van de schooltas
Vertel
hoe zware dingen getild moeten worden (met rechte rug
en door knieën buigen) en hoe een tas gedragen
moet worden (symmetrisch, beide schouderbanden)
Controleer
regelmatig het gewicht van de schooltas |
Eindwerken:
Dynamische
en mobiele armsteun (2010)
Werkpost
"Fenderliner": kosteneffectieve oplossingen (2010)
Opleidingen
tillen van lasten: wat zeggen de opleiders zelf? (2010)
Fysieke
belasting tijdens het monteren van deurglas bij Ford Genk
(2008)
Ghobes,
globale houdings- en bewegingsscreening (2008)
Eén
groot beeldscherm of twee kleine beeldschermen (2008)
Sensibilisering
voor te zware boekentassen op school (2008)
Kanban-voerder,
ergonomische verbeteringen (2007)
Weegactie
van boekentassen op school en preventieve aanpak (2005)
