Codex boek VIII titel 1 Werk- en rustzitplaatsen

Lang staan is een gekend risico binnen de ergonomie. In de Codex staat dit beschreven in titel 1 “Werk- en rustzitplaatsen” [link]. De werkgever moet een risicoanalyse uitvoeren. Indien het risico relevant is, moet men dit ofwel ook zittend kunnen uitvoeren ofwel moet er een zittende pauze voorzien worden. Dat zou dan twee keer 15′ per dag zijn.

Wanneer het risico beoordelen?

Het risico langdurig staan gaat over het ter plaatse blijven staan op één vierkante meter. Wanneer men dit langer dan 5 minuten per uur moet doen, is het aangewezen het risico verder te analyseren. Deze zal aantonen of er een risico op overbelasting is of niet.

Hoe het risico beoordelen?

Om de risicoanalyse staand werken uit te voeren, bieden de Arbo-richtlijnen uit Nederland een goede basis. Het staand werken op de vierkante meter gebeurt best niet langer dan één uur continu en niet langer dan vier uur op dagbasis.

Langdurig staan

Wat moet men eraan doen?

Wanneer er een risico voor het welzijn van de werknemers blijkt, dan dient de werkgever ervoor te zorgen dat elke werknemer over een rustzitplaats beschikt waarop hij bij tussenpozen of na bepaalde tijd kan gaan zitten. Wanneer dit niet mogelijk is organiseert de werkgever de activiteiten zo dat de werknemer bij tussenpozen of na bepaalde tijd zittend kan werken op een werkzitplaats.

De rusttijden of zittende werktijden moeten tenminste een kwartier in de eerste helft van de arbeidsdag zijn en tenminste een kwartier in de tweede helft. De rusttijden mogen ten vroegste na 1,5 uur genomen worden en ten laatste na 2,5 uur werk. De arbeidsgeneesheer kan nog andere tijden vaststellen.

De werknemers worden ingelicht omtrent alle maatregelen die genomen worden.

Wat kan men eraan doen?

Om het langdurig staan te verlichten zijn nog andere preventiemaatregelen mogelijk. Deze richten zich op het verminderen van de statijd, het comfort verhogen en de houding optimaliseren.

Taakroulatie en een zit-stawerkplek hebben de grootste impact op de effectieve statijd. Aan een ontvangstbalie kan men bijvoorbeeld afwisselen tussen administratief werk en receptie (taakrotatie). Anderzijds kan een zit-statafel toelaten dat men afwisselt tussen zittend (administratie) en staand werken (bezoekers ontvangen).

Het comfort verhogen kan door een voetensteun te voorzien waarop afwisselend een voet kan rusten. Een stasteun waarop men eens kan leunen of stamatten verminderen de vermoeidheid in de benen. Eenzelfde effect wordt gevonden bij zachte inlegzolen in veiligheidsschoenen of steunkousen bij specifieke beroepen (chirurg).

De houding optimaliseren is van belang bij het ontwerpen van de werkplek. Dat is de moment om een keuze te maken tussen een zittende, staande of zit-stawerkplek. Dit bepaalt de optimale werkhoogte en de aanvaardbare reikafstanden.