"Ergonomische"
toetsenborden
Op een klassiek toetsenbord zullen de polsen zich in een onnatuurlijke
positie bevinden [1]. De handpalmen
zijn volledig naar beneden gedraaid, wat pronatie wordt genoemd.
Ze vertonen eveneens een zijwaartse afwijking naar de pinkzijde
toe of ulnaire deviatie. Ook staan de polsen in extensie,
ze staan wat omhoog. Deze houdingsafwijkingen zorgen ervoor
dat de carpale tunnel kleiner wordt en de spieren op een minder
gunstige lengte werken. De pezen kunnen gaan schuren tegen
de polsbeentjes. Bij dagdagelijks intensief typen stapelen
deze kleine belastingen zich op en kunnen op lange termijn
leiden tot overbelasting. Dit heeft aanleiding gegeven tot
het ontwerpen van allerlei “ergonomische” toetsenborden.
Om
de ulnaire deviatie te verminderen bestaan er de toetsenborden
met split. De toetsen staan in twee helften onder een bepaalde
hoek gegroepeerd. Deze hoek is vast of kan door de gebruiker
zelf ingesteld worden. Onderzoeken tonen een duidelijke vermindering
aan van de zijwaartse polsafwijking [2,3,4,5,6].
De invloed op pronatie en extensie is minder groot. Ook blijkt
een opstelling van de toetsen onder een vaste hoek van 12°
het best te scoren [4]. Dit is enigszins
verwonderlijk vermits niet alle beeldschermwerkers eenzelfde
schouderbreedte hebben. De verklaring hiervoor is dat de gebruikers
niet goed weten onder welke hoek ze nu juist het toetsenbord
best moeten instellen.
| Microsoft
Natural Elite® |
Gold
Touch® |
Toetsenborden die de pronatie of draaiing van de voorarm willen
tegengaan, staan zijwaarts gekanteld. Het toetsenbord komt
dan naar het midden toe wat omhoog. Deze laterale helling
kan vast of instelbaar zijn. Dit type toetsenborden blijken
ook effectief de pronatie en ulnaire deviatie te verminderen
[5,6]. Het verticale toetsenbord gaat
nog een stap verder. De hand staat dan zo goed als in een
neutrale positie. Dit heeft positieve gevolgen voor de vingerstrekkers,
voor de houdingsspieren werd geen verschil in spieracitiviteit
vastgesteld [7]. Het spreekt voor zich
dat er enige gewenning nodig is om met dit toetsenbord overweg
te kunnen. Toch zou de leerperiode relatief snel zijn voor
professionele beeldschermwerkers. Men moet bovendien blind
kunnen typen. De typprestatie is echter vergelijkbaar met
een klassiek toetsenbord. Er wordt even snel gewerkt en het
aantal fouten is gelijkaardig. Door de ontspannen houding
van de armen verkozen de proefpersonen het verticale toetsenbord
boven de klassieke rechte variant.
Een laatste groep van toetsenborden proberen de extensie of
het overstrekken van de polsen te verminderen. Door de toetsen
te laten wegzinken, zullen de handen dieper in het toetsenbord
komen te liggen. Zo behouden de polsen een rechtere positie.
De extensie wordt duidelijk gereduceerd. Door de schuine opstelling
van de toetsen bij het Kinesis toetsenbord zal ook de ulnaire
deviatie verminderen [8]. Vaak wordt
ook een steun voor de handpalmen voorzien aan het toetsenbord.
Dit zou ook kunnen bijdragen tot een meer neutrale houding.
Dit zijn geen polssteunen omdat dan het gevaar bestaat dat
men tijdens het typen hierop gaat rusten, waardoor de zijwaartse
rotaties zouden toenemen. Een andere manier om extensie te
beperken is het toetsenbord in zijn geheel naar achter laten
inclineren. Deze negatieve helling vraagt ook een lagere opstelling
van de tafel beneden ellebooghoogte.
| Kinesis® |
Microsoft
Natural Ergonomic® |
Hoe groter deze negatieve helling, hoe meer de beeldschermwerkers
in en rond de neutrale zone van de pols werken [9,10,11].
Subjectief wordt gemiddeld een helling van ongeveer -10°
verkozen. De typsnelheid is dan ook het snelst. Onderzoek
naar spieractiviteit geeft geen eenduidig resultaat. Ook hier
wordt verondersteld dat men met professionele gebruikers,
die blind kunnen typen, te maken heeft. Wanneer dit niet het
geval is, kan men juiste slechtere houdingen verwachten met
een negatieve geheld toetsenbord. Men zal dan extra het hoofd
moeten buigen om de letters te kunnen lezen op het toetsenbord.
Voor deze mensen is het beter om de voetjes achteraan het
klavier te gebruiken zodat het wat omhoog helt. Zo zal de
buiging in de nek minder groot zijn.
De
meeste toetsenborden combineren deze drie principes. Het toetsenbord
van Microsoft “Natural Ergonomic” heeft een vaste
split van 12°, helt 14° zijwaarts en de opwaartse
helling is 0° (zonder opzetstuk). In een recente studie
waarin zes verschillende toetsenborden werden vergeleken scoorde
dit als beste [12].
Ook
moeten er enige bedenkingen gemaakt worden bij deze studies
naar toetsenborden. Meestal worden de houdingen van de pols
geëvalueerd. De totale zithouding wordt niet mee bekeken.
De gekantelde en gehelde toetsenborden hebben zo een positief
effect op de handpositie, maar de invloed op de nekpositie
blijft onbekend. Een alternatief toetsenbord op zich zal geen
wondermiddel zijn. Het kan enkel een meerwaarde betekenen
bovenop een correct opgestelde beeldschermwerkplek. EMG studies
tonen een laag constant signaal zonder veel verschillen te
vinden [10]. De aanpassingstijd aan
deze alternatieve toetsenborden blijkt over het algemeen wel
snel te verlopen. De invloed op pijn en vermoeidheid is echter
niet betekenisvol [13]. Om het preventieve
effect van deze ergonomische toetsenborden hard te maken,
zou een prospectieve en gerandomiseerde studie nodig zijn.
[1] Serina ER, Tal R, Rempel D. 1999 Wrist and forearm postures
and motions during typing. Ergonomics 42 (7): 938-951.
[2] Marklin RW, Simoneau GG. 2001 Effect of setup configurations
of split computer keyboards on wrist angle. Phys Ther 81 (4):
1038-48.
[3] Marklin RW, Simoneau GG, Monroe. 1999 Wrist and forearm posture
from typing on split and vertically inclined computer keyboards.
Human Factors 41 (4): 559-69.
[4] Zecevic A, Miller DI, Harbum K. 2000 An evaluation of the
ergonomics of three computer keyboards. Ergonomics 43 (1):
55-72.
[5] Baker NA, Cidboy EL. 2006 The effect of three alternative
keyboard designs on forearm pronation, wrist extension, and
ulnar deviation: a meta-analysis. Am J Occup Ther 60 (1):
40-49.
[6]
Marklin RW, Simoneau GG. 2004 Design features of alternative
computer keyboards: a review of experimental data. Orthop
Sports Phys Ther 34 (10): 638-49.
[7] van Galen GP, Liesker H, de Haan A. 2007 Effects of a vertical
keyboard design on typing performance, user comfort and muscle
tension. Appl Ergon 44 (1): 99-107.
[8] Chen C, Burastero S, Tittiranonda P, Hollerbach K, Shih M,
Denhoy R. 1994 Quantitative evaluation of 4 computer keyboards:
wrist posture and typing performance. Proceedings of the Human
Factors and Ergonomics Society 38th Annual Meeting, 2, (Santa
Monica), 1094-1098.
[9] Woods M, Babski-Reeves K. 2005 Effects of negatively
sloped keyboard wedges on risk factors for upper extremity
work-related musculoskeletal disorders and user performance.
Ergonomics 48 (15): 1793-808.
[10] Simoneau CG, Marklin RW, Berman JE. 2003 Effect of computer
keyboard slope on wrist position and forearm electromyography
of typists without musculoskeletal disorders. Phys Ther 83
(9): 816-30.
[11] Hedge A, Powers JR. 1995 Wrist postures while
keyboarding: effects of a negative slope keyboard system and
full motion forearm support. Ergonomics 38 (3): 508-517.
[12] Rempel D, Barr A, Brafman D, Young E. 2006 The effect of
six keyboard designs on wrist and forearm postures. Appl Ergon
2007: in press.
[13] Swanson NG, Galinsky TL, Cole LL, Pan CS, Sauter SL. 1997
The impact of keyboard design on comfort and productivity
in a text-entry task. Appl Ergon 28 (1): 9-16.
PC
werkplek
- kantoorruimte
- bureaustoel
-
bureautafel
-
voetensteun
- beeldscherm
- toetsenbord
-
computermuis
- documenthouder
- verlichting
- laptophouder
- aankoopstandaard
