Opstelling beeldschermwerkplek
Zithoogte:
bekken hoger dan knieën
Eerst gebeurt het instellen van de stoel. Zorg dat je met
de voeten plat op de grond kan steunen en stel dan de zithoogte
in. Het bekken moet daarbij iets hoger komen dan de knieën.
De hoek tussen de romp en bovenbenen is dan groter dan 90°.
Dit heet een open heuphoek en laat een natuurlijke houding
van de rug toe.
Een
dynamische bureaustoel laat houdingsafwisseling toe tussen
actief voorwaartse taken zoals schrijven, typen, lezen op
het scherm en passief achterwaartse taken zoals telefoneren.
Vermits de beeldschermwerker voornamelijk actieve taken uitvoert,
moet een open hoek gerealiseerd worden in een voorwaartse
zithouding. Klassieke bureaustoelen hebben een vast zitvlak
dat horizontaal staat. De hoogte wordt dan zo ingesteld dat
de bovenbenen ook horizontaal komen of dat er geen onaangename
druk aan de achterkant van de bovenbenen is. Vermits de stoel
niet meebeweegt zal de werknemer steeds vanuit de rug bewegen.
Zitdiepte: vuist ruimte in kniekuil
Ga goed achteraan je stoel zitten. Met je rug tegen de rugleuning
zou er nog een vuist ruimte moeten overblijven tussen de rand
van de stoel en de kniekuil. Zo wordt een onaangename druk
in de kniekuil vermeden die de bloedvaten of zenuwen afknelt.
Ergonomische
bureaustoelen beschikken over een zitvlak dat naar voor of
achter kan geschoven worden. De zitdiepte is dan aanpasbaar,
zoals de Europese norm rond bureausstoelen voorschrijft. Enerzijds
wil men de bovenbenen zoveel mogelijk ondersteunen omdat de
zitdruk dan lager is. Anderzijds mag het zitvlak niet te groot
zijn om druk in de kniekuil te voorkomen. Heel oppervlakkig
lopen daar bloedvaten en zenuwen. Langdurige druk kan aanleiding
geven tot bijvoorbeeld tintelingen of een slapend been. Daarom
is de zitting ook afgerond aan de voorkant.
Strikt
genomen is volgens de wetgeving een bureaustoel met een niet
verstelbare zitdiepte toegelaten. Deze is dan best gebaseerd
op de kleinste gebruiker zodat iedereen voldoende ruimte heeft
in de kniekuil.
Steun lage rug: boven broeksriem
De steun in de lage rug heeft best een bolle vorm. Deze past
dan goed in de natuurlijke holle kromming van de lage rug.
Deze kan je voelen door de handen boven de broeksriem te plaatsen.
Op deze plek zou je ook de steun van de rugleuning moeten
ervaren.
De
wetgeving verplicht dat de hoogte en helling van de rugleuning
instelbaar zijn. Een keukenstoel is dus niet geschikt om de
hele achter de computer te werken. Het zitvlak en de rugleuning
hangen immers aan elkaar vast. Bureaustoelen of directeursstoelen
waarbij dat ook het geval is, zijn niet geschikt in werksituaties.
Bewegingsmechanisme: aanpassen
in functie van lichaamsgewicht
Onder het motto "de beste houding, is de volgende"
wordt een dynamische bureaustoel aangeraden. De houdingsveranderingen
worden immers door de stoel gevolgd. Belangrijk daarbij is
dat de weerstand van bewegen wordt afgesteld op basis van
je lichaamsgewicht. Wie zwaar is, heeft een stroevere weerstand
nodig dan wie licht is. In een rechtop zittende houding moet
je nog steeds voldoende steun in de rug ervaren. Men mag niet
het geval hebben naar achter te vallen of uit de stoel geduwd
te worden.
Tafel en armsteunen: op ellebooghoogte
Bij een verstelbare stoel wordt ook een verstelbare tafel
verondersteld. Na de goede zithouding kan je dan de tafel
op ellebooghoogte instellen. Zo wordt het gewicht van de armen
ondersteund of gedragen. Dit is toch 10% van het lichaamsgewicht.
Bij
een niet-verstelbare bureautafel kunnen kleinere mensen de
bureaustoel hoger zetten tot de tafel ter hoogte van de ellebogen
komt. Vermits de voeten niet meer ondersteund worden, is een
voetensteun nodig. Grotere mensen moeten blokjes onder de
tafel plaatsen om zo de hoogte aan te passen.
Een
juiste werkhoogte is afhankelijk van de taken die uitgevoerd
worden. Schrijven gebeurt best aan een tafel iets boven de
ellebogen zodat de armen goed ondersteund zijn. Bij typen
is een opstelling iets lager dan de ellebooghoogte aanbevolen
in zit omwille van de dikte van het toetsenbord. Meestal worden
beide taken gecombineerd zodat een compromishoogte aangewezen
is. De bureautafel op ellebooghoogte is dan een goede richtlijn.
Beeldscherm: bovenrand maximaal
op ooghoogte
Wanneer je recht voor je uitkijkt, zou je op de bovenrand
van het scherm moeten kijken. De rustblik van de ogen valt
dan mooi in het midden van het scherm. Voor mensen met een
leesbril is vaak een lagere opstelling aangewezen.
Beeldschermen
kunnen op een eenvoudige manier op een gepaste hoogte gebracht
worden door er een blok papier onder te plaatsen. Voor laptops
bestaan er laptophouders die in hoogte regelbaar zijn en een
goede hoogte verzekeren. Er is dan een apart toetsenbord en
muis nodig. De richtlijn "bovenrand op ooghoogte"
gaat uit van een goede houding voor de nek.
Een andere opvatting baseert zich op de vermoeidheid van de
ogen. Wanneer men recht voor zich uitkijkt zullen de ogen
reflexmatig focussen in de verte. Vermits het beeldscherm
nu in de weg staat, zullen de ogen steeds moeten scherpstellen.
Door het scherm lager te plaatsen en naar achter te kantelen,
kijken de ogen neerwaarts. Het blootgestelde oogoppervlak
neemt hierdoor af en er wordt een groter oogbeschermend traanvolume
afgescheiden. Deze positie is echter meer belastend voor de
nekspieren en verhoogt de kans op hinderlijke reflectie.
Scherm: op armlengte afstand
Een goede kijkafstand van het beeldscherm is op armlengte
afstand. Met een uitgestrekte arm zou je het scherm moeten
kunnen raken. De tekengrootte speelt echter ook een rol. Met
de rug tegen de rugleuning moet je de letters makkelijk kunnen
lezen. Zoniet plaats je het scherm dichterbij.
De
exacte kijkafstand is afhankelijk van de grootte van het scherm
en de lettergrootte. De schermen zijn groter geworden, maar
daarbij ook de resolutie. Een hoge resolutie zorgt voor een
scherp beeld, wat neerkomt op kleine letters. Ondanks een
groter scherm, is de tekengrootte even groot gebleven. Daarom
kan de "oude" richtlijn van 50 tot 70 cm bewaard
blijven. Toch is het raadzaam dat de software toelaat om zelf
de tekengrootte te kiezen. Tijdens het bewerken van een document
kan men bijvoorbeeld inzoomen tot 120%. Bij websites kunnen
de letters vergroot worden via Ctrl+.
Toetsenbord:
15 cm van tafelrand
Om de voorarmen te laten rusten op de tafel, moet er een vrije
ruimte zijn van ongeveer 15 cm tot het toetsenbord. Toetsenborden
zijn zo dun mogelijk en wie blind kan typen, mag de pootjes
inklappen. De polsen blijven dan meer in het verlengde van
de voorarm.
Bij
het overtypen van tekst, wordt het toetsenbord vaak ver naar
voor geschoven. De papieren of notities liggen dan voor het
toetsenbord. In deze gevallen kan een documenthouder tussen
scherm en toetsenbord uitgeprobeerd worden. Men moet het hoofd
veel minder buigen om de tekst te kunnen lezen en het toetsenbord
kan dichter bij de tafelrand blijven staan. Een andere goede
opstelling van de documenthouder is vlak langs het scherm.
Men kan dan wel niet meer schrijven op de papieren.
Muis: voldoende vrije ruimte
Om
bewegingen vanuit de hele arm mogelijk te maken, heeft de
muis voldoende vrije ruimte nodig vlak langs het toetsenbord
en dichtbij het lichaam. Te weinig ruimte leidt tot kleine
bewegingen vanuit de pols en deze veroorzaken juist de klachten.
Een
muismat mag omdat het een zekere vrije ruimte reserveert voor
de muis. Een polssteun echter wordt standaard niet aangeraden.
Gevaar is dat men de pols op de steun laat rusten, waardoor
de pols enkel nog kleine bewegingen maakt. De alternatieve
muizen, zoals bijvoorbeeld de verticale muis, kan uitgeprobeerd
worden bij specifieke klachten na advies van de geneesheer.
Haaks op venster en 2 meter
afstand
Om
een goede lichtinval te hebben, staat de bureau best loodrecht
op het venster. Het licht valt dan zijwaarts in en weerkaatst
ook zijwaarts. Om geen nadelige invloed van het heldere buitenlicht
te hebben, wordt ook 2 meter afstand aangeraden. Wanneer dit
niet mogelijk is, kunnen lamellen voorzien worden als helderheids-
of zonnewering.
Wanneer het scherm naar het venster gekeerd staat, is er tegenlicht.
Dit geeft een hinderlijke reflectie. Met het aangezicht naar
het venster zal het verchil in helderheid tussen binnen en
buiten te groot zijn. Vooral in de zomer is dit het geval.
Wanneer geen andere opstelling mogelijk is, is zonnewering
noodzakelijk.
Kunstlicht
moet voldoende afgeschermd worden. TL buizen hangen bij voorkeur
dwars op de tafels. Het beeldscherm kan dan tussen de armaturen
geplaatst worden. Wanneer TL buizen parallel met de computertafel
hangen, plaatst men het scherm vlak onder de verlichting.
PC
werkplek
- kantoorruimte
- bureaustoel
-
bureautafel
-
voetensteun
- beeldscherm
- toetsenbord
-
computermuis
- documenthouder
- verlichting
- laptophouder
-
aankoopstandaard
